Háskólinn á Akureyri: Rannsókn á samfélagsáhrifum álvers- og virkjunarframkvæmda á Austurlandi (október 2007).

Rannsókn á samfélagsáhrifum álvers- og virkjunarframkvæmda á Austurlandi
Rannsóknarrit nr. 4:
Úrtakskönnun meðal almennings
vorið 2007
BYGGÐARANNSÓKNASTOFNUN
ÍSLANDS
Október 2007
Hjalti Jóhannesson
Tryggvi Guðjón Ingason
Þróunarfélag Austurlands
Iðnaðar- og
viðskiptaráðuneytið
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Rannsókn á samfélagsáhrifum álvers- og virkjunarframkvæmda á Austurlandi - Rannsóknarrit nr. 4
Október 2007
Byggðarannsóknastofnun Íslands
Borgum við Norðurslóð, 600 Akureyri,
Sími 460-8900, Fax 460-8919
Netfang: [email protected]
Veffang: http://www.rha.is
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
EFNISYFIRLIT
INNGANGUR
11
HELSTU NIÐURSTÖÐUR KÖNNUNARINNAR
13
EFNISTÖK OG FORSENDUR
16
FORSENDUR OG AFMÖRKUN
GAGNAÖFLUN OG ÚRVINNSLA
16
21
NIÐURSTÖÐUR
26
ÁHRIF Á BÚFERLAFLUTNINGA
VÆNTINGAR OG TRÚ Á JÁKVÆÐA ÞRÓUN BYGGÐARLAGSINS
EIGIN ÞÁTTTAKA Í FRAMKVÆMDUNUM
ÓBEIN ÞÁTTTAKA Í FRAMKVÆMDUNUM
ALMENN ÁHRIF Á MANNLÍF
BÚSETUÞÆTTIR
VIÐHORF TIL STÓRIÐJUFRAMKVÆMDANNA Á AUSTURLANDI
ÍBÚAÞRÓUN OG FASTEIGNAVERÐ
26
28
33
35
38
41
59
64
HEIMILDIR
67
5
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
MYNDASKRÁ
6
Mynd 1.
Svæðaskipting í Austurlandskönnun II, vorið 2007. ........................................................ 20
Mynd 2.
Uppsafnað svarhlutfall í Austurlandskönnun II, vorið 2007 ............................................ 23
Mynd 3.
Svæðisskipting í Austurlandskönnun II, vorið 2007. ....................................................... 24
Mynd 4.
Áætlaður meðalaksturstími frá skilgreindum fjarlægðarpunktum að öllum þremur
framkvæmdasvæðum. ...................................................................................................... 25
Mynd 5.
Áætlaður meðalaksturstími frá skilgreindum fjarlægðarpunktum að álverslóð í
Reyðarfirði. ...................................................................................................................... 25
Mynd 6.
Hefur þú (eða fjölskylda þín) íhugað alvarlega að flytja milli byggðarlaga á síðustu 5
árum en ákveðið að gera það ekki? .................................................................................. 26
Mynd 7.
Telur þú líklegt eða ólíklegt að þú munir flytja frá því byggðarlagi þar sem þú býrð nú
innan þriggja ára? ............................................................................................................. 27
Mynd 8.
Hefur þú mikla eða litla trú á jákvæðri þróun byggðarlags þíns á næstu árum? Breyting
milli febrúar 2003, nóvember 2004 og febrúar 2007. Spurt á Austurlandi. ..................... 29
Mynd 9.
Hefur þú mikla eða litla trú á jákvæðri þróun byggðarlags þíns á næstu árum? .............. 29
Mynd 10.
Hefur þú mikla eða litla trú á bættri fjárhagslegri afkomu þinni í tengslum við
stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi? Breyting milli febrúar 2003, nóvember 2004 og
febrúar 2007. .................................................................................................................... 30
Mynd 11.
Hefur þú mikla eða litla trú á að stóriðjuframkvæmdirnar á Austurlandi hafi bætt
fjárhagslega afkomu þína? ............................................................................................... 31
Mynd 12.
Hefur þú mikla eða litla trú á bættri fjárhagslegri afkomu þinni í tengslum við starfrækslu
álvers í Reyðarfirði? Breyting milli feb. 2003, nóv. 2004 og feb. 2007. ......................... 32
Mynd 13.
Hefur þú mikla eða litla trú á bættri fjárhagslegri afkomu þinni í tengslum við starfrækslu
álvers í Reyðarfirði? ......................................................................................................... 33
Mynd 14.
Hversu vel eða illa á eftirfarandi fullyrðing við um þig? Ég hef verið að vinna við eða í
tengslum við framkvæmdirnar. ........................................................................................ 34
Mynd 15.
Hversu líklegt eða ólíklegt er að þú munir sækjast eftir vinnu við álver í Reyðarfirði? .. 35
Mynd 16.
Hversu vel eða illa á eftirfarandi fullyrðing við um þig? Fyrirtæki/aðili sem ég vinn hjá
hefur verið að vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar. ........................................ 36
Mynd 17.
Hversu vel eða illa á eftirfarandi fullyrðing við um þig? Fyrirtæki/aðili sem ég vinn hjá
hefur verið að selja vörur/þjónustu til framkvæmdaaðila................................................. 37
Mynd 18.
Hversu vel eða illa á eftirfarandi fullyrðing við um þig? Nánir ættingjar mínir eða vinir
hafa verið að vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar. .......................................... 37
Mynd 19.
Hvort telur þú, þegar á heildina er litið, að stóriðjuframkvæmdirnar hafi haft jákvæð eða
neikvæð áhrif á mannlíf í þínu byggðarlagi? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar
2007. ................................................................................................................................ 38
Mynd 20.
Hvort telur þú, þegar á heildina er litið, að stóriðjuframkvæmdirnar hafi haft jákvæð eða
neikvæð áhrif á mannlíf í þínu byggðarlagi?.................................................................... 39
Mynd 21.
Hvort telur þú að starfræksla álvers í Reyðarfirði muni hafa jákvæð eða neikvæð áhrif á
mannlíf í þínu byggðarlagi? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar 2007. ................ 40
Mynd 22.
Hvort telur þú að starfræksla álvers í Reyðarfirði muni hafa jákvæð eða neikvæð áhrif á
mannlíf í þínu byggðarlagi? ............................................................................................. 41
Mynd 23.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með fjölbreytni starfa? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar 2007.
42
Mynd 24.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með fjölbreytni starfa? ........................................................................ 42
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Mynd 25.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með atvinnutekjur þínar? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar
2007. ................................................................................................................................ 43
Mynd 26.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með atvinnutekjur þínar? .................................................................... 44
Mynd 27.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með efnahag fjölskyldunnar? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar
2007. ................................................................................................................................ 44
Mynd 28.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með efnahag fjölskyldunnar? .............................................................. 45
Mynd 29.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með framboð á heilbrigðisþjónustu? Breyting milli nóvember 2004 og
febrúar 2007 ..................................................................................................................... 46
Mynd 30.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með framboð á heilbrigðisþjónustu?................................................... 47
Mynd 31.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með félagslífið? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar 2007 ....... 48
Mynd 32.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með félagslífið? .................................................................................. 48
Mynd 33.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með framboð á almennri verslun/þjónustu? Breyting milli nóvember
2004 og febrúar 2007 ....................................................................................................... 49
Mynd 34.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með framboð á almennri verslun/þjónustu? ........................................ 50
Mynd 35.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með persónulegt öryggi? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar
2007 ................................................................................................................................. 51
Mynd 36.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með persónulegt öryggi?..................................................................... 51
Mynd 37.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með aðgengi að háskólamenntun? Breyting milli nóvember 2004 og
febrúar 2007 ..................................................................................................................... 52
Mynd 38.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með aðgengi að háskólamenntun? ...................................................... 53
Mynd 39.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með aðgengi að framhaldsskólamenntun? Breyting milli nóvember
2004 og febrúar 2007 ....................................................................................................... 54
Mynd 40.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með aðgengi að framhaldsskólamenntun? .......................................... 54
Mynd 41.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með umhverfið? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar 2007 ...... 55
Mynd 42.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með umhverfið? .................................................................................. 56
Mynd 43.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með menningarlífið? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar 2007 56
Mynd 44.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með menningarlífið? ........................................................................... 57
Mynd 45.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með möguleika til að sinna tómstundum og áhugamálum? Breyting
milli nóvember 2004 og febrúar 2007 .............................................................................. 58
Mynd 46.
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða
óánægð(ur) ert þú með möguleika til að sinna tómstundum og áhugamálum mínum? .... 58
BRSÍ
7
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
8
Mynd 47.
Hvort telur þú að íbúafjöldi í þínu byggðarlagi muni aukast, standa í stað eða dragast
saman fram til ársins 2010 frá því sem nú er? .................................................................. 64
Mynd 48.
Hvort telur þú að verð á íbúðarhúsnæði í þínu byggðarlagi muni hækka, standa í stað eða
lækka fram til ársins 2010 frá því sem nú er? .................................................................. 65
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
TÖFLUSKRÁ
Tafla 2.
Jákvæðir þættir vegna stóriðjuframkvæmdanna. .............................................................. 60
Tafla 3.
Neikvæðir þættir vegna stóriðjuframkvæmdanna. ............................................................ 61
Tafla 4.
Jákvæðir þættir vegna starfrækslu álvers í Reyðarfirði. .................................................... 62
Tafla 5.
Neikvæðir þættir vegna starfrækslu álvers í Reyðarfirði. ................................................. 63
9
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
10
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
INNGANGUR
Þann 11. mars 2003 var samþykkt á Alþingi ályktun þess efnis að fela skyldi
Byggðarannsóknastofnun Íslands, í samvinnu við Þróunarfélag Austurlands, að
fylgjast með samfélagsbreytingum og þróun byggðar og atvinnulífs á
landsvæðinu þar sem áhrifa álvers- og virkjunarframkvæmda á Austurlandi gætir
mest. Rúmu árið síðar eða þann 7. apríl 2004 var undirritaður samningur milli
Iðnaðar-
og
viðskiptaráðuneytisins,
Byggðastofnunar,
Byggðarannsókna-
stofnunar og Þróunarstofu Austurlands (nú Þróunarfélag Austurlands) um
framkvæmd og fjármögnun verkefnisins. Árið 2003 var unnin verkáætlun og
hófst vinna við rannsóknina árið 2004 og mun ljúka síðla árs 2009.
Rannsóknasvæðið er Austur- og Norðausturland en einnig litið til nokkurra
lykilþátta, svo sem þróunar búsetu- og atvinnuhátta á landsvísu til samanburðar.
Framkvæmd rannsóknarinnar hefur einkum verið í höndum starfsmanna
Rannsókna- og þróunarmiðstöðvar Háskólans á Akureyri (RHA) auk
Þróunarfélags Austurlands en Byggðarannsóknastofnun Íslands hefur verið rekin
í tengslum við fyrrnefndu stofnunina.
Safnað er tölulegum upplýsingum frá opinberum aðilum; til dæmis Hagstofunni
og sveitarfélögum auk lykilupplýsinga frá framkvæmdaaðilum, er varða umsvif
starfseminnar og atriði er lúta að starfsmönnum þeirra s.s. lögheimili, menntun
o.þ.h. Þá eru úrtaksrannsóknir meðal fólks á Austurlandi og landinu öllu
mikilvægur þáttur gagnaöflunar. Sú úrtaksrannsókn sem hér er greint frá er ein
þeirra en í þessum könnunum er leitast við að afla upplýsinga um breytingar á
högum fólks og viðhorfum þess. Í þessum könnunum koma fram skoðanir og
upplifun íbúa á ýmsum þáttum er varða framkvæmdirnar. Með þessu móti fást
gögn um samfélagið og breytingar þess sem aðeins er hægt að afla meðan
breytingarnar eru að eiga sér stað. Ennfremur fara fram viðtalsrannsóknir meðal
fólks og forsvarsmanna fyrirtækja þar sem leitast er við að fá fram ýmsar
upplýsingar sem ekki er unnt að nálgast eftir öðrum leiðum, og aðeins meðan
samfélagsbreytingarnar eiga sér stað, til dæmis frá forsvarsmönnum fyrirtækja og
stofnana. Þessi viðtöl eru einnig mikilvægur liður í að rannsaka þá merkingu sem
fólk leggur í ýmis grundvallarhugtök sem notuð eru í almennri umræðu um
framkvæmdirnar. Loks fara fram kannanir meðal fyrirtækja þar sem sendir eru
spurningalistar og aflað er upplýsinga um rekstur og afkomu.
11
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Í þessari skýrslu er gerð grein fyrir annarri af þremur póstkönnunum sem
áætlaðar eru í verkefninu og tekur hún til almennings innan skilgreindrar
fjarlægðar frá helstu framkvæmdasvæðunum á Austurlandi og auk þess frá
öðrum svæðum á landinu til samanburðar.
Höfundar þessarar skýrslu eru Hjalti Jóhannesson landfræðingur við Rannsóknaog þróunarmiðstöð Háskólans á Akureyri (RHA) og verkefnisstjóri rannsóknar á
samfélagsáhrifum álvers- og virkjunarframkvæmda á Austurlandi, og Tryggvi
Ingi Guðjónsson, sérfræðingur við RHA. Aðrir starfsmenn RHA hafa komið að
þessari rannsókn með aðstoð við útsendingu, móttöku gagna, skráningu og til
samráðs.
12
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
HELSTU NIÐURSTÖÐUR KÖNNUNARINNAR
Hér að neðan eru dregnar saman helstu niðurstöður þeirrar póstkönnunar sem
fram fór meðal almennings vorið 2007 sem liður í rannsókn á samfélagsáhrifum
álvers- og virkjunar á Austurlandi.

Könnunin fór fram frá lokum febrúar til loka apríl 2007 meðal fólks á
aldrinum 18-65 ára. Dregið var lagskipt slembiúrtak og var endanlegt
úrtak 3.134 manns af öllu landinu. Svör voru 1.219 og heildarsvörun
því 38,9%. Vegna þessa dræma svarhlutfalls voru gögnin greind
sérstaklega með það fyrir augum að greina mögulegar kerfisbundnar
skekkjur. Engar vísbendingar fundust um slíkt og má því telja að
úrtakið gefi nokkuð rétta mynd af rannsóknarþýðinu.

Svörin voru greind eftir átta svæðum. Þetta eru áhrifasvæði
framkvæmdanna á Austurlandi, þrjú undirsvæði þess, þ.e. norðursvæði,
miðsvæði (innan tveggja tíma aksturstíma frá framkvæmdasvæðum) og
suðursvæði. Landið að öðru leyti var greint í fjögur svæði, þ.e. áhrifasvæði
Reykjavíkur; Vesturland, Vestfirði og Norðurland vestra; Eyjafjarðarsvæðið og
loks Suðurland að Árborg.

Ljóst er að mikill munur er á milli einstakra svæða á skilgreindu
áhrifasvæði á Austurlandi. Þannig eru svarendur á miðsvæðinu mun
bjartsýnni á framtíð síns byggðarlags en íbúar norðursvæðis og
suðursvæðis.

Áhrif framkvæmdanna eru almennt mjög staðbundin sem m.a. lýsir sér
í að um 51% svarenda á miðsvæðinu hefur mjög eða fremur mikla trú
á að framkvæmdirnar í heild hafi bætt fjárhagslega afkomu þeirra.
Aðeins 12% svarenda á suðursvæðis eru hins vegar sama sinnis.
Svipað kom fram varðandi væntingar um rekstur álversins sérstaklega.

Bein þátttaka í framkvæmdunum er mjög bundin búsetu, en rúm 30%
á miðsvæðinu segjast tengjast stóriðjuframkvæmdunum með beinum
hætti í gegnum vinnu sína. Það svæði sem kemst næst þessu er
norðursvæðið með um 11% og áhrifasvæði Reykjavíkur með um 11%.
Til samanburðar eru um 8% á suðursvæði sammála þessu.
13
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007

Óbein þátttaka í framkvæmdunum (t.d. í gegnum vinnustað) er mest á
miðsvæði Austurlands og er mikið samræmi milli svara við nokkrum
spurningum sem tengjast þessu. Þannig segja þar t.d. um 36% að
fyrirtæki sem þeir vinni hjá hafi verið að vinna við eða í tengslum við
framkvæmdirnar. Áhrifasvæði Reykjavíkur kemst næst þessu með um
14% og er það aftur í samræmi við það sem spáð var að áhrifin yrðu
umtalsverð þar.

Svör við nokkrum spurningum benda til þess að á suðursvæði upplifi
svarendur sig afskipta hvað varðar áhrif af framkvæmdunum. Sumir
upplifa neikvæð áhrif, e.t.v. svokölluð ruðningsáhrif vegna framkvæmdanna og reksturs álversins. Þetta má t.d. sjá á svörum þeirra við
spurningunni um hvort framkvæmdirnar hafi í heildina haft jákvæð
eða neikvæð áhrif í byggðarlaginu. Þar segja um 20% að þær hafi haft
mjög eða frekar neikvæð áhrif en hvergi annarsstaðar á landinu er
þetta hlutfall jafnhátt.

Vísbendingar um að framkvæmdirnar gætu haft áhrif á aðrar
atvinnugreinar og á búferlaflutninga innan Austurlands eru m.a. í
samræmi við það sem spáð var af Skipulagsstofnun áður en þær
hófust. Einnig voru sveitarstjórnarmenn meðvitaðir um þessi
mögulegu áhrif og ályktuðu um þau á aðalfundi Sambands
sveitarfélaga á Austurlandi þegar árið 2003.

Spurt var í könnuninni um ánægju með ýmsa búsetuþætti s.s. tekjur,
heilbrigðisþjónustu, félagslíf og almenna verslun/þjónustu. Almennt
koma mestu þéttbýlissvæði landsins, áhrifasvæði Reykjavíkur og
Eyjafjarðarsvæðið vel út og ljóst er að íbúar á miðsvæði eru mjög
ánægðir með flesta búsetuþætti. Ánægja með framboð sumrar
opinberrar þjónustu s.s. heilbrigðisþjónustu er þó ekki ýkja mikil og er
hugsanlegt að hún hafi ekki fylgt eftir þeirri mannfjölgun sem orðið
hefur á svæðinu.

Þegar spurt var almennt um jákvæð áhrif framkvæmdanna var ýmislegt
nefnt. Áhrif á atvinnulíf, byggðaþróun og efnahag eru þau jákvæðu
áhrif sem flestir nefna. Eftir því sem svarendur búa fjær sjá þeir færra
jákvætt við framkvæmdirnar.
14
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007

BRSÍ
Samsvarandi opin spurning um neikvæð áhrif framkvæmdanna leiddi
ýmislegt áhugavert í ljós. Ekki kemur á óvart að umhverfisáhrif er það
sem flestir nefna í því sambandi. Þá eru nokkuð margir sem nefna
aukna togstreitu milli fólks og neikvæð efnahagsáhrif. Ein
athyglisverðasta niðurstaðan er að um 18% svarenda á suðursvæði og
um 12% á miðsvæði telja atriði sem flokka má undir ruðningsáhrif
innan áhrifasvæðisins helst neikvæð við framkvæmdirnar.
15
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
EFNISTÖK OG FORSENDUR
Forsendur og afmörkun
Í verkáætlun um rannsókn á samfélagsáhrifum álvers- og virkjunarframkvæmda á
Austurlandi (Byggðarannsóknastofnun Íslands, 2004) var ráðgert að framkvæma
þrjár almennar úrtakskannanir (árin 2004, 2006 og 2008). Könnununum árin
2004 og 2008 var fyrst og fremst ætlað að mæla margvíslega þætti á næsta
áhrifasvæði framkvæmdanna en könnunin árið 2006 skyldi fara fram á landsvísu.
Þeirri könnun seinkaði í framkvæmd og fór fram í upphafi árs 2007 og fjallar
þessi skýrsla um þá könnun.
Efnislega afmarkast viðfangsefni könnunarinnar, líkt og rannsóknarverkefnisins í
heild, við athugun á samfélagsbreytingum og þróun byggðar og atvinnulífs vegna
stóriðjuframkvæmda á Austurlandi. Rannsóknarsviðið er þannig nokkuð
víðfeðmt. Könnunin tekur til framkvæmdatímans og upphafs rekstrartíma
álversins í Reyðarfirði þar sem á tíma rannsóknarinnar var búið að ráða fjölda
starfsmanna til þess og framleiðsla fyrsta álsins að hefjast í apríl 2007.
Landfræðileg afmörkun könnunarinnar er önnur en þeirrar sem fór 2004. Í
þessari könnun er allt landið lagt undir og því unnt að bera saman viðhorf íbúa
mismunandi svæða til stórframkvæmdanna fyrir austan.
Afmörkun í tíma
Í stóriðjuframkvæmdum er um að ræða tvennskonar tímabil sem eru í eðli sínu
ólík. Annars vegar er um að ræða framkvæmdatíma sem stendur fram til 2008 á
Austurlandi, það er að segja meðan verið er að reisa mannvirkin. Hins vegar er
svo um að ræða það tímabil þegar framkvæmdum er að fullu lokið (frá árinu
2009 eða svo) og Kárahnjúkavirkjun og álverið á Reyðarfirði eru komin í fullan
rekstur, þetta er hér kallað rekstrartími. Þessi tímabil skarast að einhverju leyti
því unnt er að hefja rafmagns- og álframleiðslu áður en byggingaframkvæmdum
er að fullu lokið. Þegar hér er rætt um rekstrartíma er hins vegar fyrst og fremst
átt við það þegar framkvæmdir standa ekki yfir eða þeim er að mestu lokið.
Gert var ráð fyrir að starfsemi gæti hafist í álveri Alcoa um mitt ár 2007 og
áætlanir Landsvirkjunar miðuðu við að afhending raforku gæti hafist 1. apríl það
ár. Þetta hefur ekki gengið eftir vegna tafa við gerð Kárahnjúkavirkjunar og gert
16
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
er ráð fyrir að afhenda orku þaðan í nóvember 2007 (Morgunblaðið, 2007, 21.
september). Hins vegar var unnt að hefja framleiðslu áls í takmörkuðum mæli hjá
Fjarðaáli í aprílbyrjun 2007 með því að Landsvirkjun afhenti fyrirtækinu raforku
af landsnetinu. Segja má því að rekstrartími álversins hefjist um það leyti.
Byggingaframkvæmdum verður þó ekki að fullu lokið fyrr en árið 2008. Hvað
virkjunina varðar er hins vegar líklegast að eftir framkvæmdirnar taki við langt
tímabil lítilla umsvifa, því tiltölulega fáa starfsmenn þarf til að reka virkjunina.
Samkvæmt vef Kárahnjúkavirkjunar (Landsvirkjun, 2007 23. júní) voru
starfsmenn virkjunarinnar 11 þann 23. júní 2007 og hófst formlegur rekstur
stöðvarinnar 2. apríl. Umsvif framkvæmdaaðila hafa því bæði skammtíma- og
langtímaáhrif, en miðað við tímaáætlun þess rannsóknarverkefnis sem hér er til
umfjöllunar verður þó einkum unnt að rannsaka skammtímaáhrifin og að
takmörkuðu leyti langtímaáhrif að svo miklu leyti sem fyrstu misserin í rekstri
álversins verða lýsandi fyrir þau.
Landfræðileg afmörkun
Áhrifasvæði framkvæmda við álver Fjarðaáls og Kárahnjúkavirkjun nær langt út
fyrir austurhluta Íslands þegar litið er til samfélags- og efnahagslegra þátta.
Ennfremur er ljóst að þessi áhrif virða ekki nema að litlu leyti sveitarfélagamörk,
kjördæmi eða landamæri Íslands. Staðsetning mannvirkja hefur þó augljóslega
talsverð áhrif á hvar og með hvaða hætti áhrifa gætir af framkvæmdum. Einnig
skiptir miklu hvaðan þeir aðilar sem annast tiltekna verkþætti koma og hvar
starfsmenn við framkvæmdirnar eru búsettir.
Meðal þess sem ákvarða þurfti í aðdraganda könnunarinnar var hversu víðfeðmt
rannsóknarsvæðið ætti að vera. Í því sambandi skiptir máli að huga að því hvers
vegna framkvæmdir á borð við fyrirhugaða Kárahnjúkavirkjun hafa áhrif í
samfélaginu. Aðalleikendur þegar kemur að dreifingu áhrifa um samfélagið eru
annars vegar þeir einstaklingar sem starfa við framkvæmdina, greiða skatta og
útsvar af tekjum sínum, kaupa varning og þjónustu og hverfa frá tilteknum
störfum til að starfa við þetta verkefni. Hins vegar eru það fyrirtæki sem kaupa
vöru og þjónustu af öðrum fyrirtækjum. Í skýrslu sinni um úrtakskönnunina sem
fram fór árið 2004 gerði Kjartan Ólafsson (2005) ítarlega grein fyrir skilgreiningu
rannsóknasvæðisins. Þar kom fram að, af fyrri framkvæmdum af svipuðum toga
hérlendis, einkum hvað varðar virkjanir, megi ráða að skipting starfsmanna eftir
17
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
landshlutum sé einkum háð tveimur þáttum. Annars vegar fjarlægð frá
virkjunarstað og hins vegar þeirri reynslu eða þekkingu sem til staðar er í
viðkomandi landshluta.
Talsverð umræða hefur orðið um landfræðilega dreifingu áhrifa af
framkvæmdunum á Austurlandi. Komið hefur á daginn að áhrifin eru tiltölulega
staðbundin við Mið-Austurland (miðsvæðið í þessari rannsókn) og er það meðal
helstu niðurstaðna fyrstu áfangaskýrslu í þessari samfélagsrannsókn (Kjartan
Ólafsson (ritstj.), Enok Jóhannsson, Jón Þorvaldur Heiðarsson, Ragnheiður Jóna
Ingimarsdóttir og Valtýr Sigurbjarnarson, 2006). Í aðdraganda framkvæmdanna
taldi Skipulagsstofnun, 2001:36-44) að búferlaflutningar yrðu inn á MiðAusturland, m.a. frá öðrum svæðum Austurlands. Sveitarstjórnarmenn á
Austurlandi tóku í sama streng og á aðalfundi Sambands Sveitarfélaga á
Austurlandi 21. ágúst 2003 samþykktu þeir ályktun um virkjana- og orkumál þar
sem sagði meðal annars „... brýnt að hugað verði vandlega að því hvaða áhrif
framkvæmdirnar munu hafa á suður- og norðursvæði [Austurlands].“ Þessi
rannsókn hefur fylgst með þessari þróun og m.a. þegar leitt í ljós þetta misvægi í
þróun innan landshlutans, þ.e. áhrifa gætir mikið á miðsvæðinu en tiltöluleg lítið
utan þess (ibid.).
Í upphafi þessarar rannsóknar var ákveðið að miða áhrifasvæði framkvæmdanna
við áætlaða jafngildisfjarlægð stóriðjuframkvæmdanna til norðurs miðað við
vegalengdina til Hornafjarðar í suðri. Taka þurfti mið af tvennu. Í fyrsta lagi að
meginframkvæmdasvæðin eru þrjú (stíflusvæði við Fremri Kárahnjúk,
stöðvarhús í Fljótsdal og álver í Reyðarfirði). Í öðru lagi er um mismunandi leiðir
að velja eftir því hvort farið er að vetri eða sumri (auk þess koma til vegabætur
og styttingar á framkvæmdatímanum). Aðferðum við þessa svæðisskiptingu er
ítarlega líst í áfangaskýrslu 1 (Kjartan Ólafsson o.fl, 2006).
Áhrifasvæðið skiptist þá á þennan hátt í þrjú undirsvæði:

Norðursvæði. Svæði sem er utan tveggja tíma fjarlægð frá
framkvæmdasvæðunum (sjá að ofan) og til norðurs þar til sömu
fjarlægð er náð (Þingeyjarsveit) og er til Hafnar í Hornafirði sem hefð
er fyrir að telja til Austurlands.

Miðsvæði. Svæðið sem er innan tveggja tíma akstursfjarlægðar frá
framkvæmdasvæðunum.
18
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007

BRSÍ
Suðursvæði. Svæði sem er utan tveggja tíma fjarlægðar í suður frá
framkvæmdasvæðunum, allt til Hafnar í Hornafirði.
Í þessari könnun, 2007 var ákveðið að skipta landinu í nokkur svæði auk þeirrar
svæðisskiptingar sem ákveðin var fyrir könnunina 2004. Svæðin eru eftirfarandi:

Áhrifasvæði Reykjavíkur. Hér átt við Reykjavík og öll þau
sveitarfélög sem eru innan u.þ.b. 45 mínútna akstursfjarlægðar frá
borginni. Þetta er í raun einskonar útvíkkað höfuðborgarsvæði, um
Reykjanes, norður að Borgarfjarðarbrú og austur að Árborg enda fylgir
svæði allt í stórum dráttum sömu íbúa- og efnahagsþróun og algengt
er að miða við um 45 mínútna akstur til vinnu í fjölþjóðlegum
rannsóknum. Sjá t.d. rannsókn sem gerð var undir merkjum ESPON1
Dubois, Alexandre, Gløersen, Erik, Stead, Dominic og Zonneveld,
Wil (2006).

Vesturland, Vestfirðir, Norðurland vestra. Hér er um að ræða
svæði þar sem sveitarfélög fylgja svipaðri þróun innbyrðis ef undan er
skilinn syðsti hluti þess þar sem áhrifa af nálægð höfuðborgarsvæðisins
gætir í ríkari mæli.

Eyjafjarðarsvæðið. Svæðið með Akureyri sem miðpunkt fylgir að
verulegu leyti svipaðri þróun enda samgöngur innan þess góðar og
vegalengdir stuttar.

Suðurland að Árborg. Hér er um að ræða svæði þar sem sveitarfélög
fylgja svipaðri þróun innbyrðis ef undan er skilinn vestasti hluti þess
(Árborgarsvæðið) þar sem áhrifa af nálægð höfuðborgarsvæðisins
gætir í ríkari mæli.
Mynd 1. á næstu síðu sýnir þessa svæðisskiptingu.
1
European Spatial Planning Observation Network
19
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Mynd 1.
Svæðaskipting í Austurlandskönnun II, vorið 2007.
Afmörkun áhrifaþátta
Þrátt fyrir að unnt verði að greina áhrif af fyrirhuguðum framkvæmdum víða í
samfélaginu er þó ljóst að tiltekin svið þess munu verða fyrir áhrifum umfram
önnur. Þessi áhrif eru háð nálægð við framkvæmdirnar í tvennum skilningi.
Annars vegar eru áhrifin merkjanleg vegna landfræðilegrar nálægðar. Þessi áhrif
skapast til dæmis vegna umsvifa framkvæmdaaðilanna á virkjanasvæðum og lóð
álversins, vegna flutnings á varningi og ferða starfsfólks til og frá vinnu. Hins
vegar er um að ræða „félagslega nálægð“ þar sem tilteknir aðilar eru í miklum
samskiptum við framkvæmdaaðilana eða jafnvel beinir þátttakendur í verkefninu
án þess að vera endilega í mikilli landfræðilegri nálægð. Erfitt er að kortleggja
þessi áhrif fyrirfram með nákvæmum hætti. Í ljósi þessa er hins vegar einkum við
það miðað að unnt verði að merkja áhrif á eftirtalin svið: 1) Efnahag og
möguleika fólks til að afla sér tekna, 2) vinnumarkað, 3) mannfjölda og
búsetuþróun, 4) starfsemi sveitarfélaga og þjónustu þeirra, 5) húsnæðismál, 6)
þjónustu almennt, 7) opinbera þjónustu, 8) nýtingu lands og auðlinda, 9)
ferðaþjónustu, og 10) á lífsstíl fólks.
Þetta eru sömu þættir og til athugunar voru við mat á umhverfisáhrifum
umræddra framkvæmda (Kjartan Ólafsson, Grétar Þór Eyþórsson og Hjalti
Jóhannesson, 2001) og eðlilegt er að rannsókn sem ætlað er að fylgjast með
20
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
samfélagsþróun samhliða stóriðjuframkvæmdum á Austurlandi taki mið af þeim
einnig.
Gagnaöflun og úrvinnsla
Í rannsóknaráætluninni var gert ráð fyrir að úrtakskannanir gætu orðið
grundvöllur að samanburði milli upphafs og loka framkvæmdatímans. Því er
unnt að framkvæma kannanirnar 2004 og 2008 með langtímasniði (e. panel) en
það þýðir í þessu tilviki að þeir hinir sömu og svöruðu spurningalistanum árið
2004 verða beðnir að svara spurningalistanum árið 2008. Með þessu
fyrirkomulagi má fylgjast með breytingum á högum einstaklinga með öruggari
hætti en þegar dregið er nýtt úrtak í hvert skipti. Vegna brottfalls (þar sem hluti
þeirra sem svarar fyrstu könnuninni svarar ekki hinni síðari) krefst þessi aðferð
hins vegar þess að unnið sé í upphafi með stærri hóp en ella. Vegna eðlis
spurninganna var ákveðið að póstsenda spurningalistann til þátttakenda.
Í þessari könnun sem fram fór í upphafi árs 2007 var dregið nýtt úrtak, enda var
henni jafnframt ætlað að mæla mismun á viðhorfum milli landshluta og
breytingu á viðhorfum þegar vel er liðið á framkvæmdatímann og rekstrartími
álversins að renna í garð.
Þýði
Við skilgreiningu þýðisins þarf að taka mið af því að rannsókninni er bæði ætlað
að mæla tiltekna þætti á þeim tíma sem könnunin er framkvæmd sem og að
varpa ljósi á þróun tiltekinna þátta milli áranna 2004, 2007 og 2008 þegar áætlað
er að framkvæma síðasta hluta þessarar könnunar. Með þetta í huga var við það
miðað 2004 að þátttakendur í könnuninni yrðu að sem stærstum hluta enn
þátttakendur á vinnumarkaði þegar könnunin 2008 verður framkvæmd. Því voru
efri aldursmörk þýðisins í könnuninni 2004 dregin við 62 ára aldur og
einstaklinga sem fæddir eru árið 1942 eða síðar. Neðri aldursmörk voru dregin
við 18 ára aldur þar sem yngri einstaklingar hafa í flestum tilvikum mjög litla
reynslu af vinnumarkaði og takmarkaðar forsendur til að svara mörgum þeim
spurningum sem mikilvægast þótti að fá svör við í könnuninni.
Í könnuninni vorið 2007 var hins vegar ákveðið að miða aldursmörk þýðisins við
18-65 ára aldur, þ.e. fólk á virkum vinnualdri. Þetta er sami aldur og miðað er við
21
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
í vinnumarkaðskönnunum Hagstofu Íslands og því er hægt bæði í lengd og bráð
að bera niðurstöður þessarar könnunar við vinnumarkaðskannanir.
Úrtak
Við drátt úrtaks var ákveðið að lagskipta því eftir þeim landsvæðum sem gerð er
grein fyrir hér að ofan.
Upphaflegt úrtak rannsóknarinnar varð slembiúrtak fólks á aldrinum 18–65 ára
sem búsett var á þessum svæðum 1. janúar árið 2007, samtals 3.202 einstaklingar.
Af þeim reyndist 1 vera látinn, 2 of veikir til að geta tekið þátt og 65 einstaklinga
tókst ekki að staðsetja. Endanlegt úrtak varð því 3.134 einstaklingar.
Framkvæmd og heimtur
Könnunin var póstlögð til þeirra sem lent höfðu í úrtakinu mánudaginn 26.
febrúar 2007 og bárust fyrstu svörin 1. mars. Ítrekunarbréf var sent
þátttakendum tveimur vikum síðar eða þann 12. mars og nýr spurningalisti var
sendur út þann 30. mars. Með þessu móti tókst að fá 1.219 svör eða sem svarar
38,9% endanlegs úrtaks sem var heldur lægra svarhlutfall en að var stefnt.
Meginþorri (90%) þeirra spurningalista sem bárust til baka skiluðu sér fyrir 11.
apríl en svör bárust þó allt til 14. maí.
Nokkrir eða um tugur sem fengu spurningalistann sendan höfðu samband við
framkvæmdaraðila könnunarinnar til að spyrja um einstök atriði eða gera
athugasemdir við spurningalistann. Í nokkrum tilvikum sendu þátttakendur
spurningalistann óútfylltan til baka eða með athugasemdum um að viðkomandi
vildu ekki svara listanum.
22
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
40
35
% uppsafnað
30
25
20
15
10
5
0
1. 3. '07.
Mynd 2.
15. 3. '07.
29. 3. '07.
12. 4. '07.
26. 4. '07.
10. 5. '07.
Uppsafnað svarhlutfall í Austurlandskönnun II, vorið 2007.
Úrvinnsla
Þessi könnun, framkvæmd í ársbyrjun 2007 notast að stórum hluta við sömu
spurningar og voru notaðar haustið 2004. Markmið könnunarinnar sem
framkvæmd var á Austur- og Norðausturlandi haustið 2004 var ekki einungis að
meta tiltekna þætti á framkvæmdatíma könnunarinnar heldur einnig að vera
grundvöllur til samanburðar og greiningar síðar á rannsóknartímanum. Ýmsar
spurningar í könnunum eru nokkurskonar bakgrunnsmælingar sem ætlað er að
varpað geti ljósi á stöðu og þróun mála yfir rannsóknartímann og til þess að
greina mismun milli svæða og samfélagshópa.
Úrvinnslan hér tekur mið af því. Þannig er í þessari skýrslu birt þrennskonar
greining. Í skýrslunni sjálfri eru reifaðar helstu niðurstöður varðandi þá þætti
sem ætla má að skipti mestu á fyrrihluta framkvæmdatímans. Í viðauka við
skýrsluna er annars vegar að finna yfirlit um dreifingu svara við nær öllum
fjölvalsspurningum í könnuninni eftir kynferði, aldri, búsetu og menntun en hins
vegar yfirlit um dreifingu svara, orðalag spurninga og uppsetningu
spurningalistans. Þessu er hvorutveggja ætlað að gefa sem besta mynd af því
hvaða möguleikar til greiningar felast í gögnunum umfram það sem er að finna í
meginmáli þessarar skýrslu.
23
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Við greiningu gagnanna er notast við eftirfarandi svæðisskiptingu. Í fyrsta lagi er
um að ræða greiningu eftir þremur svæðum Austurlands, það sem í heild er
kallað áhrifasvæði framkvæmdanna. Í öðru lagi er landinu skipt í fjögur svæði
utan þessa áhrifasvæðis.
Norðursvæði. Meira en tveggja tíma meðalakstur til norðurs frá framkvæmdasvæðum.
Miðsvæði. Minna en tveggja tíma meðalakstur frá framkvæmdasvæðum.
Suðursvæði. Meira en tveggja tíma meðalakstur til suðurs frá framkvæmdasvæðum.
Áhrifasvæði Reykjavíkur.
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland vestra.
Eyjafjarðarsvæðið.
Suðurland að Árborg.
Mynd 3.
Svæðisskipting í Austurlandskönnun II, vorið 2007.
Í fyrstu úrtakskönnuninni í þessari samfélagsrannsókn á Austurlandi var
áhrifasvæðinu skipt í 14 undirsvæði sem fengu nafn þess þéttbýliskjarna sem þar
er að finna. Áætluð akstursfjarlægð í mínútum frá viðkomandi mælipunkti var
síðan yfirfærð á viðkomandi svæði og ætlað að gefa mynd af landfræðilegri
nálægð viðkomandi svæðis gagnvart framkvæmdunum. Þessi svæðaskipting var
notuð til að meta fjarlægðarfall margvíslegra áhrifa af stóriðjuframkvæmdunum.
Myndirnar hér að neðan sýna aksturstíma í klst. annars vegar að virkjanasvæðinu
(framkvæmdatími) og hins vegar að álverinu í Reyðarfirði (framkvæmdatími og
rekstrartími) Miðað er við vegakerfið eins og það var haustið 2004. Í þessari
könnun var hins vegar ákveðið að beina greiningu fremur að samanburði milli
áhrifasvæðisins á Austurlandi og annarra landshluta, samanburði milli svæðanna
þriggja á áhrifasvæðinu og í þriðja lagi breytingum sem hafa átt sér stað milli
kannana 2004 og 2007. Myndirnar hér að neðan eru hins vegar settar inn til
fróðleiks fyrir lesendur til að átta sig á nálægð tiltekinna staða við
framkvæmdirnar.
24
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Höfn
3,2
Djúpivogur
1,9
Stöðvarfjörður
1,6
Fáskrúðsfjörður
1,4
Reyðarfjörður
0,9
Eskifjörður
1,1
Neskaupstaður
1,3
Seyðisfjörður
1,1
Egilsstaðir
0,8
Vopnafjörður
2,0
Þórshöfn
3,1
Raufarhöfn
3,7
Reykjahlíð
2,6
Húsavík
3,3
0
1
2
3
4
5
Meðal aksturstími (klst.) að öllum þremur framkvæmdasvæðum.
Mynd 4.
Áætlaður meðalaksturstími frá skilgreindum fjarlægðarpunktum að öllum
þremur framkvæmdasvæðum.
Höfn
2,88
Djúpivogur
1,64
Stöðvarfjörður
0,61
Fáskrúðsfjörður
0,26
Reyðarfjörður
0,08
Eskifjörður
0,11
Neskaupstaður
0,39
Seyðisfjörður
0,85
Egilsstaðir
0,50
Vopnafjörður
1,77
Þórshöfn
2,75
Raufarhöfn
3,46
Reykjahlíð
2,56
Húsavík
3,25
0
1
2
3
4
5
Meðal aksturstími (klst.) að álverinu (eftir göng)
Mynd 5.
Áætlaður meðalaksturstími
álverslóð í Reyðarfirði.
frá
skilgreindum
fjarlægðarpunktum
að
25
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
NIÐURSTÖÐUR
Áhrif á búferlaflutninga
Til að meta áhrif framkvæmdanna á búferlaflutninga voru þátttakendur í
könnuninni spurðir að eftirfarandi: Hefur þú (eða fjölskylda þín) íhugað
alvarlega að flytja milli byggðarlaga á síðustu 5 árum en ákveðið að gera
það ekki? Í boði var að merkja við þrjá valmöguleika: 1) Já, ég hef (við
höfum) íhugað alvarlega að flytja til baka til byggðarlags þar sem ég hef búið
áður. 2) Já, ég hef (við höfum) íhugað alvarlega að flytja til byggðarlags þar
sem ég hef ekki búið áður. 3) Nei, ég hef (við höfum) ekki íhugað alvarlega að
flytja. Í ljós kom að um 20% fólks á öllu landinu höfðu íhugað flutninga
alvarlega og var enginn munur á austursvæðunum hvað þetta varðar, hvorki
innibyrðis né í samanburði við aðra landshluta.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
83
80
80
78 79 78 80
83
79
70
60
% 50
40
30
20
10
9
8
9
12
7
6
7
7
8
15 14
14
11 13 9
10
0
Íhugað alvarlega að flytja til baka
Mynd 6.
Íhugað alvarlega að flytja á nýjan
stað
Ekki íhugað alvarlega að flytja
Hefur þú (eða fjölskylda þín) íhugað alvarlega að flytja milli byggðarlaga á
síðustu 5 árum en ákveðið að gera það ekki?
Þegar litið er til könnunarinnar sem gerð var á áhrifasvæðinu haustið 2004 kemur
í ljós að lítinn mun er að sjá á milli þessara kannana, þ.e. hvað varðar
Austfirðinga.
Til að meta m.a. hvort stóriðjuframkvæmdirnar gætu mögulega valdið nokkurskonar innri byggðaröskun á rannsóknarsvæðinu með samþjöppun mannfjöldans
á Mið-Austurlandi voru þátttakendur í könnuninni spurðir að eftirfarandi: Telur
26
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
þú líklegt eða ólíklegt að þú munir flytja frá því byggðarlagi þar sem þú býrð nú
innan þriggja ára? Þriggja ára viðmiðunartíminn var ekki síst valin með tilliti til
þess að Rannsókna- og þróunarmiðstöð Háskólans á Akureyri (RHA) hefur
notað þessa sömu spurningu í könnunum víða annarsstaðar á landinu sem gefur
möguleika á samanburði við niðurstöður þeirra. Þegar litið er á landið í heild sést
að um fimmtungur telur það annaðhvort mjög eða frekar líklegt að hann eða
hún muni flytja frá því byggðarlagi þar sem viðkomandi býr.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
80
70
60
47 4847
44 42
40
39
38
% 50
40
29
26
23 25
21
2020 21
30
20
10
9
11
6
11
9 9 9 10
12 11 13
10 10 8
7
19
161514
12 141412
9
0
Mjög líklegt
Mynd 7.
Frekar líklegt
Frekar ólíklegt
Mjög ólíklegt
Alveg útilokað
Telur þú líklegt eða ólíklegt að þú munir flytja frá því byggðarlagi þar sem
þú býrð nú innan þriggja ára?
Í raun er athyglisvert hve lítill munur er sjáanlegur milli landsvæða hvað
áformaða búferlaflutninga varðar. Hvað varðar áhrifasvæðið á Austurlandi hafa
einnig orðið litlar breytingar á væntum búferlaflutningum frá könnuninni haustið
2004. Nánast sama hlutfall svarenda taldi flutninga mjög eða frekar líklega þá.
Innbyrðis mismunur undirsvæðanna þriggja heldur sér á milli kannana. Miðað
við spár um tilflutning fólks í tengslum við framkvæmdirnar virðast þessar
niðurstöður ekki benda til stórra breytinga á áformum fólks hvað
búferlaflutninga varðar.
Hafa ber í huga að hér er um svokallaða skilyrta spurningu að ræða. Þannig er
viðkomandi spurður um hvað hann eða hún telji að geti mögulega gerst í
framtíðinni. Ekki er hægt að slá því föstu að þeir sem svara spurningunni játandi
hafi uppi ákveðin áform um búferlaflutninga heldur fremur að þeir telji líklegt að
27
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
til þess kunni að koma. Alþekkt er að svör við spurningum af þessu tagi hafa
ekki endilega beint forspárgildi um framtíðarhegðun viðkomandi einstaklinga.
Því má segja að rétt sé að túlka svör fólks við spurningunni um mögulega
búferlaflutninga í framtíðinni öðrum þræði sem mat viðkomandi á möguleikum
viðkomandi byggðarlags til að skapa íbúum þess viðunandi skilyrði til búsetu í
framtíðinni og tengist þetta því umfjöllun um næsta atriði hér að neðan.
Væntingar og trú á jákvæða þróun byggðarlagsins
Miklar væntingar hafa verið bundnar við stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi og
virðist þá gilda einu um hvort um er að ræða einstaklinga, fyrirtæki eða
sveitarfélög. Ekki voru gerðar markvissar mælingar á væntingum til
stóriðjuframkvæmdanna áður en þær hófust. Þó eru til upplýsingar um nokkra
þætti er lúta að þessu sem safnað var í spurningakönnun á vegum RHA 2 í
febrúar árið 2003 eða rétt tæpum mánuði áður en skrifað var undir samninga um
framkvæmdirnar. Tekið var slembiúrtak fólks á aldrinum 18-80 ára í öllu
Norðausturkjördæmi og þar með var unnt að fá upplýsingar um
rannsóknarsvæðið að íbúum Hafnar undanskildum. Alls eru í þessari könnun
svör frá 252 einstaklingum á svæði sem unnt er að bera saman við niðurstöður
könnunar haustið 2004 og nú vorið 2007 (þ.e. af sama svæði og á sama aldri). Í
þeim samanburði sem hér er gerður er því um að ræða sambærileg gögn.
Í könnun RHA í febrúar 2003 var meðal annars spurt að eftirfarandi: Hefur þú
mikla eða litla trú á jákvæðri þróun byggðarlags þíns á næstu árum? Niðurstaðan leiddi í
ljós að 81% fólks sem þá var búsett á rannsóknarsvæðinu hafði mjög eða frekar
mikla trú á jákvæðri þróun síns byggðarlags á komandi árum. Í könnuninni
haustið 2004 hafði þetta hlutfall fallið í 76% sem er ekki raunveruleg minnkun ef
miðað er við 95% öryggisstig3.
2 RHA tókst að fá ýmsa aðila til að greiða fyrir þátttöku í könnun sem náði til
Norðausturkjördæmis alls. Þegar þannig hafði tekist að fjármagna grunnkostnað við
gagnaöflunina var það mat sérfræðinga stofnunarinnar að þarna væri um að ræða mikilvægt
tækifæri til mælinga viðhorfum og væntingum til stóriðju á Austurlandi sem nauðsynlegt væri
að nýta. Þó ekki hafi á þeim tíma legið fyrir nein ákveðin áform um frekari rannsóknir.
3
28
Munurinn er 5 ± 5,2 prósentustig sem er rétt á mörkum þess að vera marktækt.
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Febrúar 2003
Nóvember 2004
Febrúar 2007
100
90
81
81
76
80
70
60
% 50
40
30
24
19
19
20
10
0
Mjög eða fremur litla trú
Mynd 8.
Mjög eða fremur mikla trú
Hefur þú mikla eða litla trú á jákvæðri þróun byggðarlags þíns á næstu
árum? Breyting milli febrúar 2003, nóvember 2004 og febrúar 2007. Spurt á
Austurlandi.
Ef rýnt er í niðurstöður könnunarinnar vorið 2007 má sjá að á bakvið það sem
kalla mætti nokkuð eðlilegar niðurstöður fyrir landið í heild er töluverður munur
milli einstakra svæða.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
80
70
60
40
30
55
54
% 50
47
45
46
50
50
43
46
35
32
25 26 24 25
20
25
21
19
11
14
25
21
16
10
10
3
7 5 5
4 2 6 3
0
Mjög mikla trú
Mynd 9.
Fremur mikla trú
Fremur litla trú
Mjög litla trú
Hefur þú mikla eða litla trú á jákvæðri þróun byggðarlags þíns á næstu
árum?
Þannig hafa um 45% íbúa á miðsvæðinu mjög mikla trú á að þeirra byggðarlag
muni þróast með jákvæðum hætti á næstu árum sem er mun hærra hlutfall en á
öðrum landsvæðum og mun hærra hlutfall en á norðursvæðinu og suðursvæðinu.
Þetta eru niðurstöður sem eru í stórum dráttum sambærilegar við könnunina frá
2004 að því undanskildu bjartsýni á norður- og suðursvæðum Austurlands hefur
29
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
aukist. Þannig hefur trú á jákvæða þróun ekki aukist mjög mikið yfir Austurland í
heild frá 2004 eða úr 74% í 79% þ.e. þeir sem hafa mjög eða fremur mikla trú á
jákvæðri þróun byggðarlagsins. Enda má segja að þessar væntingar hafi þegar
verið miklar 2004.
Þegar svæðin eru skoðuð hvert og eitt kemur í ljós að bjartsýni eykst þó nokkuð
á norðursvæðinu eða úr 14% í 25% sem hafa mjög mikla trú og úr 64% sem hafa
mjög eða fremur mikla trú upp í 75%. Miðsvæðið hækkar aðeins frá 2004 úr
85% í 88% en á suðursvæði fjölgar þeim úr 57% í 69% sem segjast hafa mjög
eða fremur mikla trú á jákvæðri þróun byggðarlagsins. Samt sem áður er þetta
hlutfall mun lægra en á mið- og norðursvæði.
Auk spurningarinnar um almenna trú á jákvæða þróun eigin byggðarlags hefur
verið spurt 2003, 2004 og 2007 um væntingar um þróun eigin afkomu í stóriðjuframkvæmdunum með eftirfarandi hætti: Hefur þú mikla eða litla trú á bættri
fjárhagslegri afkomu þinni í tengslum við stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi?
Febrúar 2003
Nó vember 2004
Febrúar 2007
100
90
80
71
70
60
64
56
% 50
44
36
40
29
30
20
10
0
M jö g eða fremur litla trú
M jö g eða fremur mikla trú
Mynd 10. Hefur þú mikla eða litla trú á bættri fjárhagslegri afkomu þinni í tengslum
við stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi? Breyting milli febrúar 2003,
nóvember 2004 og febrúar 2007.
Í febrúar árið 2003 höfðu um 44% íbúa á rannsóknarsvæðinu mjög mikla eða
fremur mikla trú á bættri fjárhagslegri afkomu sinni í tengslum við stóriðjuframkvæmdirnar en haustið 2004 var þetta hlutfall komið niður í um 29%. Hins
vegar jukust væntingar um bætta fjárhagslega afkomu aftur upp í um 36% árið
2007 þó þær hafi ekki enn náð þeim hæðum sem voru í könnuninni vorið 2003.
30
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
BRSÍ
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
80
74
70
61
60
64
64
58
50
% 50
40
40
31
26
30
25
10
19
17
20
6
1
8
4 6
9 8
13
9
12
25
24
17
21
21
28
24 24
9
3
0
Mjög mikla trú
Frekar mikla trú
Frekar litla trú
Mjög litla trú
Mynd 11. Hefur þú mikla eða litla trú á að stóriðjuframkvæmdirnar á Austurlandi hafi
bætt fjárhagslega afkomu þína?
Munur milli undirsvæða innan rannsóknarsvæðisins er hér með svipuðum hætti
og áður. Þannig telja íbúar á miðsvæðinu sig að jafnaði mun líklegri til að öðlast
fjárhagslegs ábata af framkvæmdunum en þeir sem búa á norður- og
suðursvæðunum.
Frá 2004 hefur þeim fjölgað um 11 prósentustig á miðsvæðinu (úr 15% í 26%)
sem hafa mjög mikla trú á bættri fjárhagslegri afkomu sinni vegna framkvæmdanna. Um helmingur svarendanna á miðsvæðinu hefur mjög eða frekar
mikla trú á bættri fjárhagslegri afkomu sinni í tengslum við stóriðjuframkvæmdir,
sem er um 7 prósentustiga aukning frá 2004. Á norðursvæðinu hefur mjög mikil
eða frekar mikil trú á bætta fjárhagslega afkomu aukist úr 11% í 20%. Á
suðursvæðinu hefur bjartsýnin hins vegar heldur minnkað þar sem, þeim sem
hafa mjög eða frekar mikla trú á bættri fjárhagslegri afkomu sinni, hefur fækkað
úr 17% í 12%. Þetta bendir til þess að suðursvæðið hafi ekki mikil tengsl við
framkvæmdirnar. Megin niðurstaðan, hvað þessa spurningu varðar, er sú að
áhrifin
eru
fremur
staðbundin
við
svæðið
innan
tveggja
stunda
akstursvegalengdar hvað það varðar að fólk eigi von á betri fjárhagslegri afkomu
af framkvæmdunum.
Þegar fólk var spurt hvort það hefði mikla eða litla trú á bættri fjárhagslegri
afkomu í tengslum við starfrækslu álvers í Reyðarfirði kemur fram svipuð
breyting milli áranna 2003, 2004 og 2007 og sást í spurningunni hér að framan.
31
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Þannig höfðu 37% svarenda á Austurlandi mjög mikla eða fremur mikla trú á
bættri fjárhagslegri afkomu í tengslum við starfrækslu álversins. Þetta hlutfall
lækkaði mjög árið 2004 eða niður í 22%. Núna hefur þetta hækkað aftur upp í
37%. Þetta bendir til þess að væntingarnar hafi að þessu leyti verið afar miklar
fyrir framkvæmdirnar en séu að komast í meira jafnvægi eftir því sem fólk er
upplýstara um hvert verður líklegt atvinnusóknarsvæði álversins og hvernig
önnur afleidd störf muni byggjast upp í kringum það.
Febrúar 2003
Nó vember 2004
Febrúar 2007
100
90
78
80
70
72
63
60
% 50
37
40
28
30
22
20
10
0
M jö g eða fremur litla trú
M jö g eða fremur mikla trú
Mynd 12. Hefur þú mikla eða litla trú á bættri fjárhagslegri afkomu þinni í tengslum
við starfrækslu álvers í Reyðarfirði? Breyting milli feb. 2003, nóv. 2004 og
feb. 2007.
Líkt og áður eru það íbúar á miðsvæðinu sem vænta áhrifa í mun ríkari mæli en
íbúar á norður- og suðursvæðum. Munurinn á milli svæðanna er afgerandi. Utan
áhrifasvæðisins á Austurlandi er afar lágt hlutfall svarenda sem trúir að
fjárhagsleg afkoma þeirra muni batna vegna rekstrar álversins. Sínu lægst er þetta
hlutfall á því svæði sem fjarlægast er, Vesturlandi, Vestfjörðum og Norðurlandi
vestra.
32
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
BRSÍ
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
77
80
68
70
64
62
57
60
46
% 50
41
40
40
31
30
18
16
20
10
10
26
24
3 2 3 2 2
6
8
10
5
7
29
32
31
26
21
16
11
7
0
Mjög mikla trú
Fremur mikla trú
Fremur litla trú
Mjög litla trú
Mynd 13. Hefur þú mikla eða litla trú á bættri fjárhagslegri afkomu þinni í tengslum
við starfrækslu álvers í Reyðarfirði?
Á miðsvæðinu eru heldur fleiri samanlagt sem hafa mjög mikla eða fremur mikla
trú á bættri fjárhagslegri afkomu sinni vegna reksturs álversins, eða um 40%
vorið 2007 í stað 35% haustið 2004. Helsta breytingin frá 2004 er líklega sú að
þeim sem hafa mjög mikla trú á bættri afkomu hefur fjölgað á miðsvæðinu um 7
prósentustig og þetta gefur vísbendingar um að sú trú fólks sé að styrkjast að þar
muni þessi áhrif þjappast saman og fólk farið að gera sér betur grein fyrir því en
áður í hverju áhrif af rekstri álversins verða einkum fólgin.
Eigin þátttaka í framkvæmdunum
Til að mæla eigin aðkomu þátttakenda í könnuninni 2007 að stóriðjuframkvæmdunum voru þeir beðnir að taka afstöðu til fullyrðingar sem hljóðaði
svo: „Ég hef verið að vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar“. Svörin má túlka á
þann veg að þetta séu einstaklingar sem séu í beinum tengslum við
framkvæmdirnar í gegnum vinnu sína. Ef þessi hlutföll eru greind eftir svæðum
má sjá að rúm 30% fólks á miðsvæðinu sem er á aldrinum 18-65 ára tengist
stóriðjuframkvæmdunum með beinum hætti í gegnum vinnu sína. Þau svæði sem
komast næst þessu eru norðursvæðið með 11% og áhrifasvæði Reykjavíkur með
álika hlutfall. Þessi áhrif eru því næsta staðbundin sem er í samræmi við svörin
við spurningum hér að framan og væntanlegan fjárhagslegan ávinning.
33
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
87
90
91
90
85
84
82
80
71
70
61
60
% 50
40
30
20
20
10
13
6
3 2 3
6
2
11
5 4 6
1
4
6
8
2 3
7 5 8 8 8 8
0
Á mjög vel við um mig
Á frekar vel við um mig
Á frekar illa við um mig
Á mjög illa við um mig
Mynd 14. Hversu vel eða illa á eftirfarandi fullyrðing við um þig? Ég hef verið að
vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar.
Frá könnuninni 2004 má helst sjá þá breytingu á áhrifasvæðinu á Austurlandi að
heldur fleiri segja þessa fullyrðingu eiga mjög vel eða frekar vel við um sig eða
21% í stað 16% árið 2004. Svipuð breyting á sér stað á öllum þremur
undirsvæðunum þrátt fyrir að áhrifin séu langmest á miðsvæðinu.
Í könnuninni haustið 2004 og núna aftur vorið 2007 voru þátttakendur spurðir
hvort þeim þætti það líklegt eða ólíklegt að þeir myndu sækjast eftir vinnu við álver í
Reyðarfirði. Á áhrifasvæðinu á Austurlandi töldu um 10% svarenda það mjög
líklegt eða frekar líklegt að þeir myndu sækjast eftir vinnu við álverið. Á
miðsvæðinu er hlutfall þeirra sem áforma að sækja þar um vinnu mun hærra en
annarsstaðar, eða um 15% og kemur það ekki á óvart. Á öðrum svæðum er það
einkum á suðursvæðinu sem fólk hyggst sækjast eftir starfi, 7% svarenda þar telja
það frekar líklegt eða mjög líklegt.
34
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
BRSÍ
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
80
66 68
70
60
52
% 50
55
49
42
40
30 31 31
31
30
24
20
15
7
10
1 1 2 1
10
11 12
16
17
13
22
33
36
19
33
33
21
15
3
0
Mjög eða frekar líklegt
Frekar ólíklegt
Mjög ólíklegt
Alveg útilokað
Mynd 15. Hversu líklegt eða ólíklegt er að þú munir sækjast eftir vinnu við álver í
Reyðarfirði?
Þetta er mjög svipaðar niðurstöður og í síðustu könnun 2004 og t.a.m. er
nákvæmlega sama hlutfall á miðsvæðinu sem telur þetta mjög líklegt eða frekar
líklegt. Á suðursvæðinu má sjá litla fjölgun meðal þeirra sem eru þessarar
skoðunar, eða 7% í stað 5% árið 2004. Á öðrum landsvæðum í könnuninni er
áhugi á þessum störfum mun minni og kemur það ekki á óvart þar sem að í
könnuninni 2004 kom fram að tengsl eru mikil milli fjarlægðar frá álverinu og
áhuga á að sækjast eftir vinnu þar.
Ljóst er að bein þátttaka í framkvæmdunum eins og hún birtist í svörum við
spurningunum hér að ofan er allstaðbundin og kemur það ekki á óvart. Á
miðsvæðinu er bein þátttaka langmest. Einnig má sjá vísbendingar um þau
ruðningsáhrif sem spáð var fyrir um áður en framkvæmdirnar hófust (Nýsir hf,
2001 og Skipulagsstofnun, 2001). Þannig eru hlutfallslega næstflestir svarendur af
suðursvæðinu sem telja það mjög eða frekar líklegt að þeir muni sækjast eftir
vinnu við álverið. Vegna fjarlægðar til þess vinnustaðar má telja líklegast að þetta
mun hafa í för með sér búferlaflutninga frá suðursvæðinu inn á miðsvæðið. Þessi
áhrif virðast ná minna til norðursvæðisins.
Óbein þátttaka í framkvæmdunum
Spurt var um það sem kalla mætti óbeina þátttöku í framkvæmdunum, s.s. um
þátttöku fyrirtækja sem viðkomandi vinnur hjá og þátttöku náinna ættingja.
35
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Svör við fullyrðingunni „Fyrirtæki/aðili sem ég vinn hjá hefur verið að vinna við eða í
tengslum við framkvæmdirnar“ leiðir í ljós að slík áhrif eru mjög staðbundin við
miðsvæðið . Á miðsvæðinu eru 35% svarenda sem segja að slíkt eigi frekar eða
mjög vel við sig. Það svæði sem kemst næst miðsvæðinu í þessu er áhrifasvæði
Reykjavíkur en þar segja 14% þátttakenda þetta eiga mjög eða frekar vel við í
þeirra tilviki.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
88
90
82
82
85
84
81
80
70
70
60
60
% 50
40
30
24
20
10
16
8
11
5 5 6 7
2
6 5 6 5 6
9 9
4 3
6
4
7 5 6 5
0
Á mjög vel við um mig
Á frekar vel við um mig
Á frekar illa við um mig
Á mjög illa við um mig
Mynd 16. Hversu vel eða illa á eftirfarandi fullyrðing við um þig? Fyrirtæki/aðili sem
ég vinn hjá hefur verið að vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar.
Líkar niðurstöður eru við fullyrðingunni „Fyrirtæki/aðili sem ég vinn hjá hefur verið
að selja vörur/þjónustu til framkvæmdaaðila“. Áhrif af þessum toga eru samkvæmt
þessu mikið bundin við miðsvæðið en þar eru um 33% sem segja að þetta eigi
mjög eða frekar vel við í sínu tilviki.
Á áhrifasvæði Reykjavíkur eru 18% svarenda þessarar skoðunar og á
Eyjafjarðarsvæðinu eru þeir 15%. Annarsstaðar er þetta hlutfall lægra. Utan
miðsvæðisins eru svona áhrif í meira mæli merkjanleg á helstu þéttbýlissvæðum
landsins, líklega vegna þess að þar er meiri fjölbreytni í fyrirtækjaflórunni.
36
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
BRSÍ
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
85
83
78
80
84
80
74
68
70
58
60
% 50
40
30
24
20
10
15
9
4
8
5 4
9 8 7
9 7 8
6 6
2
11
4 2
6
9 10
6
9
0
Á mjög vel við um mig
Á frekar vel við um mig
Á frekar illa við um mig
Á mjög illa við um mig
Mynd 17. Hversu vel eða illa á eftirfarandi fullyrðing við um þig? Fyrirtæki/aðili sem
ég vinn hjá hefur verið að selja vörur/þjónustu til framkvæmdaaðila.
Næsta spurning varðar vinnu náinna ættingja eða vina við framkvæmdirnar.
Áfram er það á miðsvæðinu sem þessi áhrif eru mest áberandi.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
80
70
61 63
60
57
57
54
% 50
41
40
30
20
10
36
32
26
23
21
18
15
11
28
12
15 14
28
24
20
15
17
15
9
7
11 13
16
16
12
14
0
Á mjög vel við um mig
Á frekar vel við um mig
Á frekar illa við um mig
Á mjög illa við um mig
Mynd 18. Hversu vel eða illa á eftirfarandi fullyrðing við um þig? Nánir ættingjar
mínir eða vinir hafa verið að vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar.
Þeir eru samtals 60% á miðsvæðinu sem segja þetta eiga mjög eða frekar vel við í
sínu tilviki. Næst best á þetta við um svarendur á norðursvæðinu þar sem 43%
segja þetta eiga mjög eða frekar vel við í sínu tilviki. Athyglisvert er hve
suðursvæðið er laustengdara framkvæmdunum að þessu leyti þrátt fyrir að vera
37
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
skilgreint á sama hátt og Norðursvæðið hvað varðar fjarlægð frá
framkvæmdunum.
Samandregið benda niðurstöður þessara þriggja spurninga, um það sem kalla
mætti óbein áhrif, til þess að áhrif af þessu tagi eru í miklum mæli að koma fram
á miðsvæðinu og í sumum tilvikum á helstu þéttbýlissvæðum landsins þótt fjær
liggi. Athygli vekur að suðursvæðið virðist fremur vera afskipt hvað þessi áhrif
varðar en norðursvæðið. Þetta er athyglisvert og rétt að hafa í huga að næst
mestur áhugi er meðal þátttakenda þaðan á að sækjast eftir vinnu við álverið (og
þar með líklega flytjast búferlum til miðsvæðisins) sbr. umfjöllun í kafla um beina
þátttöku í framkvæmdunum.
Almenn áhrif á mannlíf
Í könnuninni vorið 2007 voru þátttakendur spurðir hvort þeir teldu að þegar á
heildina er litið, að stóriðjuframkvæmdirnar hafi haft jákvæð eða neikvæð áhrif á mannlíf í
þínu byggðarlagi?
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
83
82
80
70
65
61
58
60
57
51
50
% 50
42
38
40
30
32
26
24
23
20
20
9
10
8
8 9
13
9
11 9
11
0
Mjög eða frekar Mjög eða frekar
jákvæð áhrif
jákvæð áhrif
(2004)
(2007)
Engin áhrif
(2004)
Engin áhrif
(2007)
Mjög eða frekar Mjög eða frekar
neikvæð áhrif
neikvæð áhrif
(2004)
(2007)
Mynd 19. Hvort telur þú, þegar á heildina er litið, að stóriðjuframkvæmdirnar hafi
haft jákvæð eða neikvæð áhrif á mannlíf í þínu byggðarlagi? Breyting milli
nóvember 2004 og febrúar 2007.
Hér er um að ræða nokkra breytingu á svörum milli kannana 2004 og 2007. Á
miðsvæði verður þó lítil breyting, rúmlega fjórir af hverjum fimm þátttakendum
eru enn á þeirri skoðun að framkvæmdirnar hafi haft mjög eða frekar jákvæð
áhrif í byggðarlögum á svæðinu. Á norðursvæðinu fjölgar þeim úr 42% í 51%
sem telja að framkvæmdirnar hafi mjög eða frekar jákvæð áhrif í byggðarlagi
38
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
þeirra og þeim sem telja að þær hafi engin áhrif fækkar úr 50% í 38%. Önnur
mynd blasir við á suðursvæðinu þar fjölgar þeim nokkuð sem telja að
framkvæmdirnar hafi mjög eða frekar neikvæð áhrif.
Samanburður á svörum við þessari spurningu vorið 2007 á landsvísu ber með sér
að það eru svarendur á Eyjafjarðarsvæðinu sem fylgja í fótspor mið- og
norðursvæðis hvað varðar trú á mjög eða frekar jákvæð áhrif af
framkvæmdunum á mannlíf í sínu byggðarlagi. Á Eyjafjarðarsvæðinu eru 39%
þessarar skoðunar. Til samanburðar eru aðeins 23% þessarar skoðunar á
suðursvæðinu.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
80
69
64
61
57
70
60
% 50
42
41
39
37
40
37
32
27
30
20
10
57
1617 17
13
4
17
8
7
1
24
20
3
3
1111
4
6 7 7
8
7 6
0
5 5 3 3 3
0
Mjög jákvæð áhrif
Frekar jákvæð áhrif
Engin áhrif
Frekar neikvæð
áhrif
Mjög neikvæð áhrif
Mynd 20. Hvort telur þú, þegar á heildina er litið, að stóriðjuframkvæmdirnar hafi
haft jákvæð eða neikvæð áhrif á mannlíf í þínu byggðarlagi?
Þegar skoðuð eru svör við spurningunni um hvort þátttakendur telji að starfræksla
álvers í Reyðarfirði muni hafa jákvæð eða neikvæð áhrif á mannlíf í þeirra byggðarlagi? þá
koma svipaðar niðurstöður í ljós og gagnvart spurningunni að ofan. Einna helst
má sjá að á norðursvæði fjölgar þeim aðeins er telja að starfræksla álversins muni
hafa mjög eða frekar jákvæð áhrif í byggðarlaginu. Á suðursvæðinu fjölgar þeim
hinsvegar sem telja að rekstur þess muni hafa mjög eða frekar neikvæð áhrif í
sínu byggðarlagi.
Þessar breytingar eru þó það litlar að þær eru vart tölfræðilega marktækar. Á
miðsvæðinu verður nánast engin breyting á afstöðu þátttakenda í könnuninni
2007 frá því sem var í könnuninni 2004. Fjórir af hverjum fimm á miðsvæðinu
39
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
telja að rekstur álversins muni hafa mjög eða frekar jákvæð áhrif á mannlíf í sínu
byggðarlagi.
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
82
80
80
70
66
64
60
60
57
52
52
% 50
30
40
38
40
30
29
22
23
20
20
13
10
10
12
6 7
8
10
8
11
0
Mjög eða frekar Mjög eða frekar
jákvæð áhrif
jákvæð áhrif
(2004)
(2007)
Engin áhrif
(2004)
Engin áhrif
(2007)
Mjög eða frekar Mjög eða frekar
neikvæð áhrif
neikvæð áhrif
(2004)
(2007)
Mynd 21. Hvort telur þú að starfræksla álvers í Reyðarfirði muni hafa jákvæð eða
neikvæð áhrif á mannlíf í þínu byggðarlagi? Breyting milli nóvember 2004
og febrúar 2007.
Samanburður á milli allra svæða í könnuninni vorið 2007 sýnir að fólk telur að
áhrifin verði allstaðbundin við miðsvæðið þar sem 82% telja að áhrifin verði
mjög eða frekar jákvæð, sambærileg tala fyrir norðursvæðið er 38% og því næst
kemur Eyjafjarðarsvæðið með 32%. Suðursvæðið er sér á báti hvað varðar það
mat 20% svarenda að áhrifin af álverinu muni verða mjög eða frekar neikvæð í
þeirra byggðarlagi og má leiða að því líkum að þar sé átt við svokölluð
ruðningsáhrif. Um 13% svarenda á áhrifasvæði Reykjavíkur og 10% á
Vesturlandi, Vestfjörðum og Norðurlandi vestra telja að rekstur álversins muni
hafa mjög eða frekar neikvæð áhrif í þeirra byggðarlögum.
40
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
BRSÍ
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
81 80
80
73
70
64
60
% 50
52
42
40
32
29
30
20
18
12
2 2
5
2
6
30
27
20
10
57
53
3
12
7
17
10
7 7
7
4 5 4
7
6
3 1 1 4 4 3 4
0
Mjög jákvæð áhrif
Frekar jákvæð áhrif
Engin áhrif
Frekar neikvæð
áhrif
Mjög neikvæð áhrif
Mynd 22. Hvort telur þú að starfræksla álvers í Reyðarfirði muni hafa jákvæð eða
neikvæð áhrif á mannlíf í þínu byggðarlagi?
Búsetuþættir
Í könnuninni var spurt um afstöðu þátttakenda til ýmissa þátta sem geta varpað
ljósi á búsetuskilyrði á viðkomandi svæðum. Þannig var spurt spurningarinnar:
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert
þú með fjölbreytni starfa? Hér koma fram athyglisverðar breytingar milli kannana
2004 og 2007. Á áhrifasvæðinu í heild segjast um 44% þátttakenda vera mjög eða
frekar ánægðir með þennan þátt árið 2007 og hafði þeim þá fjölgað um 10
prósentustig frá árinu 2004. Hafa ber í huga að það er fyrst og fremst á
miðsvæðinu sem þetta kemur fram, en þar hefur aukningin verið heil 13
prósentustig og er tölfræðilega marktæk (²(1, N=857) = 10,72, p=0,001).
Að þessu leyti hefur náðst mikill samfélagslegur árangur með framkvæmdunum
því fjölbreytni í atvinnulífi annarsstaðar og/eða skortur á fjölbreytni heimafyrir
hefur verið einn mikilvægasti drifkrafturinn að baki búferlaflutningum frá
landsbyggðarsvæðum einkum til vaxtarsvæðisins á suðvesturhorninu. Þetta
kemur m.a. fram í ítarlegri rannsókn Stefáns Ólafssonar á búferlaflutningum og
ástæðum að baki þeirra (1997).
41
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
80
72
71
70
67
66
70
60
60
56
50
56
44
44
40
40
34
29
30
30
28
33
20
10
0
Mjög eða frekar óánægðir Mjög eða frekar óánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
(2004)
Mjög eða frekar ánægðir
(2007)
Mynd 23. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með fjölbreytni starfa? Breyting milli nóvember 2004
og febrúar 2007.
Þegar litið er til samanburðarins við önnur svæði á landinu kemur í ljós að
miðsvæði Austurlands er það svæði í könnuninni sem kemst næst áhrifasvæði
Reykjavíkur hvað varðar þá sem eru mjög eða frekar ánægðir með fjölbreytni
starfa og stendur Eyjafjarðarsvæðinu mun framar hvað þennan þátt varðar.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
76
80
69
68
70
70
67
59
60
56
40
30
55
45
% 50
44
41
32
31
30
33
24
20
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 24. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með fjölbreytni starfa?
Hvað hin tvö svæði Austurlands varðar, þ.e. norðursvæðið og suðursvæðið, þá
er staðan þar nánast sú sama og á Suðurlandi að Árborg og Vesturlandi,
Vestfjörðum og Norðurlandi vestra. Þetta eru þau landsvæði sem eru utan
42
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
atvinnusóknar til höfuðborgarinnar og Akureyrarsvæðisins. Það er í raun
merkilegt að þessi breyting á miðsvæðinu dragi áhrifasvæðið á Austurlandi sem
heild upp fyrir Eyjafjarðarsvæðið hvað ánægju með þennan búsetuþátt varðar.
Þegar spurt er um ánægju eða óánægju með atvinnutekjur svarenda kemur fram svipuð
breyting milli 2004 og 2007 og líst var hér að ofan.
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
80
67
70
62
58
60
52
% 50
42
42
46
58
54
56
57
48
44
43
38
40
33
30
20
10
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 25. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með atvinnutekjur þínar? Breyting milli nóvember
2004 og febrúar 2007.
Þeim sem eru mjög eða frekar ánægðir með atvinnutekjur sínar hefur fjölgað
mjög á miðsvæðinu milli kannana. Nokkur breyting til hins betra á sér einnig
stað á norðursvæðinu en á suðursvæðinu stendur hlutfall þeirra svarenda sem
eru þessa sinnis nokkurn veginn í stað. Þegar litið er til samanburðar svæða á
landsvísu hvað varðar ánægju með atvinnutekjur svarenda má sjá að þrjú svæði
skera sig úr, þ.e. áhrifasvæði Reykjavíkur, miðsvæði Austurlands og áhrifasvæðið
á Austurlandi Það er mjög athyglisvert að ánægjan með þennan þátt er heldur
meiri á miðsvæðinu en á áhrifasvæði Reykjavíkur og að þetta nægi til þess að
áhrifasvæðið í heild sinni mælist með jafn mikla ánægju með þennan þátt sem
raun ber vitni. Það er einnig áhugavert að norðursvæðið mælist með minnsta
ánægju með þennan þátt ásamt Eyjafjarðarsvæðinu. Þetta bendir til þess að fólk
á þessum svæðum upplifi sig búa á lágtekjusvæðum.
43
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
80
70
67
65
59
60
% 50
41
40
44
42
44
62
56
58
57
56
43
38
35
33
30
20
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 26. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með atvinnutekjur þínar?
Næsta spurning lýtur að svipuðum þáttum, þ.e. spurt var um ánægju þátttakenda
með efnahag fjölskyldunnar.
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
80
70
70
72
68
66
76
73
63
59
60
% 50
41
40
30
32
37
34
30
28
25
27
20
10
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 27. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með efnahag fjölskyldunnar? Breyting milli nóvember
2004 og febrúar 2007.
Þar má almennt sjá talsverða ánægjuaukningu milli áranna 2004 og 2007. Sem
fyrr eykst ánægja með þennan þátt á áhrifasvæðinu í heild en mjög misjafnt
hversu mikið milli undirsvæða. Sérstaklega er athyglisvert að það er á
norðursvæðinu sem ánægjan eykst mest sem er ekki í samræmi við niðurstöður
úr spurningunni um persónulegar atvinnutekjur. Þarna þarf auðvitað ekki að vera
44
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
fullt samhengi á milli. Önnur búsetuskilyrði hafa áhrif á efnahag fjölskyldunnar,
s.s. rekstrarkostnaður húsnæðis, aðgengi að lágvöruverslunum o.fl. sem kann að
vera betra á norðursvæðinu en annarsstaðar á áhrifasvæðinu í heild. Annað sem
stingur í augu er að þátttakendur á suðursvæðinu telja efnahag fjölskyldunnar
hafa versnað nokkuð milli kannana 2004 og 2007.
Aftur er það ljóst að horft er til fleiri þátta en tekna þegar fólk metur efnahags
fjölskyldunnar og má líta til þátta s.s. lágvöruverslana í heimabyggð. Þátttakendur
í könnuninni virðast að þessu leyti líta svo á að suðursvæðið standi höllum fæti.
Ekki er gott að átta sig á hvað veldur helst en leiða má að því líkum að miklar
fjarlægðir frá þeim svæðum sem njóta mests vaxtar skipti þar miklu og að fólki á
suðursvæðinu finnist það liggja þar óbætt hjá garði.
Í samanburði á landsvísu kemur enn og aftur fram að á áhrifasvæðinu á
Austurlandi er ánægja hlutfallslega mikil. Þar sker miðsvæðið sig algerlega úr og
er ánægja með efnahag fjölskyldunnar sambærileg við það sem gerist á
áhrifasvæði Reykjavíkur þar sem rúmlega þrír af hverjum fjórum eru mjög eða
frekar ánægðir með efnahag fjölskyldunnar.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
77
80
69
70
69
70
72
76
73
63
60
% 50
37
40
31
30
23
31
30
28
25
27
20
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 28. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með efnahag fjölskyldunnar?
Önnur svæði landsins eru á svipuðu róli; um 7 af hverjum 10 eru mjög eða
frekar ánægðir með þennan þátt. Það er á suðursvæðinu sem ánægjan er áberandi
minni, þetta stingur mjög í augu í samanburði allra svæðanna og hlýtur að vera
umhugsunarefni fyrir stjórnvöld og sveitarstjórnarfólk.
45
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Í næstu spurningu sem varðar ánægju með framboð á heilbrigðisþjónustu koma fram
athyglisverðar niðurstöður. Þegar litið er til breytinga milli kannana 2004 og 2007
má sjá að ánægja með þjónustuna hefur minnkað talsvert á áhrifasvæðinu á
Austurlandi sem heild. Þegar litið er til einstakra svæða kemur í ljós að það er á
miðsvæðinu og sérstaklega á suðursvæðinu sem þessi minnkun ánægju er að
koma fram.
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
83
82
80
71
73
75
70
64
58
60
52
48
% 50
42
40
36
29
30
20
27
25
18
17
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
10
0
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 29. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með framboð á heilbrigðisþjónustu? Breyting milli
nóvember 2004 og febrúar 2007
Hvað miðsvæðið varðar er líklegt að minnkandi ánægja með þjónustuna stafi að
verulegu leyti af því að uppbygging hennar hafi ekki fylgt þeirri mannfjölgun sem
hefur orðið á svæðinu á undanförnum árum. Þetta er í miklu samræmi við það
sem fram kom í viðtölum sérfræðinga RHA og Þróunarfélags Austurlands við
forsvarsmenn sveitarfélaga á svæðinu í lok apríl 2007. Af hálfu sveitarfélaganna
hefur verið þrýst á um úrbætur verði á þessu sviði. Hvað varðar mjög neikvæða
afstöðu þátttakenda á suðursvæðinu til framboðs á þessari þjónustu er erfiðara
að rýna í niðurstöður. Varla er hægt að rekja ástæðurnar til þess að álag á
þjónustuna hafi aukist verulega þar sem íbúafjöldi á svæðinu hefur nánast staðið
í stað á tímabilinu, aðrar ástæður hljóta að liggja að baki. Samkvæmt munnlegum
upplýsingum frá sveitarstjórnarmönnum á suðursvæðinu hefur gengið illa að
manna læknisstöður þar og færri læknar verið til staðar en heimafólk hefur talið
nauðsynlegt og auk þess hafi mannaskipti verið tíð. Ánægja með heilbrigðisþjónustu er langmest á norðursvæðinu og má leiða að því líkum að hér sé m.a.
46
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
um að ræða jákvæð áhrif af nálægð svæðisins við Akureyri og þá fjölbreyttu
heilbrigðisþjónustu sem þar er í boði.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
88
90
83
77
80
81
83
70
64
58
60
52
48
% 50
42
36
40
30
20
23
19
17
17
12
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 30. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með framboð á heilbrigðisþjónustu?
Þegar öll landsvæði í könnuninni eru borin saman kemur í ljós að mið- og
suðursvæðin (og þannig einnig áhrifasvæðið á Austurlandi í heild) eru að skera
sig úr á landsvísu hvað varðar minni ánægju með framboð á heilbrigðisþjónustu.
Ánægja með þennan þátt er mest á Eyjafjarðarsvæðinu og rennir það frekari
stoðum undir þá skýringu að mikil ánægja á norðursvæðinu tengist mikilli nálægð
þess við Eyjafjarðarsvæðið.
Mynd 31 sýnir einnig neikvæða þróun á miðsvæði milli áranna 2004 og 2007, þ.e.
nú hvað varðar félagslífið. Hin miklu umsvif og framboð á atvinnu sem hefur
verið á svæðinu tekur líklega sinn toll af félagslífi íbúanna samanber hinn þekkta
engilsaxneska frasa: „All Work and No Play Makes Jack a Dull Boy“. Lítil sem engin
breyting á sér hins vegar stað á norður- og suðursvæðum.
47
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
77
80
73
76
77
75
75
67
70
61
60
% 50
39
40
30
33
23
27
24
25
25
23
20
10
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 31. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með félagslífið? Breyting milli nóvember 2004 og
febrúar 2007
Á landsvísu sker miðsvæðið sig einnig áberandi úr með minni ánægju með
þennan þátt.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
82
82
78
80
77
77
75
67
70
61
60
% 50
39
40
33
30
20
23
22
18
25
23
18
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 32. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með félagslífið?
Hafa ber í huga hvað þessa niðurstöðu varðar, og líklega fleiri þætti, að oft séu
þátttakendur að svara miðað við stöðuna eins og þeir þekktu hana áður en
samfélagið tók að breytast verulega vegna framkvæmdanna. Þannig þarf þetta
alls ekki að þýða að félagslífið sé svona mikið slakara á miðsvæðinu en t.a.m. á
Eyjafjarðarsvæðinu.
48
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Á næstu mynd má sjá svör við spurningu um ánægju með framboð á almennri verslun
og/eða þjónustu og hvernig breytingar hafa orðið á tímabilinu 2004 til 2007 á
áhrifasvæðinu. Líkt og sjá má víðar í þessari könnun er það á suðursvæðinu sem
ánægja minnkar verulega milli kannana. Á þeim tíma sem könnunin höfðu átt sér
stað breytingar á fyrirkomulagi matvöruverslunar á Höfn og tveimur verslunum
verið lokað (Krónan og 11-11). Þar með var orðið afar langt í næstu
lágvöruverslun á Egilsstöðum4. Miðsvæðið stendur í stað sem er nokkuð
merkilegt miðað við það að þjónustuframboð hefur aukist verulega á svæðinu
eftir að stórframkvæmdirnar hófust. Vera kann að ástæðan sé sú að þegar fyrri
könnunin fór fram haustið 2004 hafi framboð á verslun og þjónustu þegar verið
búið að aukast umtalsvert. Á norðursvæðinu hefur ánægja aukist talsvert og eins
og spurningin hljóðar er átt við byggðarlagið þar sem viðkomandi býr. Vera
kann að einhverjir túlki þetta sem svo að einnig sé átt við þjónustu sem hægt er
að sækja til nálægra staða s.s. til Eyjafjarðarsvæðisins.
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
80
70
60
% 50
61
59
57
44
47
49
56
51
46
43
39
40
53
51
54
49
41
30
20
10
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 33. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með framboð á almennri verslun/þjónustu? Breyting
milli nóvember 2004 og febrúar 2007
Þegar öll landssvæðin í þessari könnun eru borin saman kemur í ljós ákaflega
mikill mismunur milli þeirra. Tvö helstu þéttbýlissvæði landsins, þ.e. áhrifasvæði
Reykjavíkur og Eyjafjarðarsvæðið bera höfuð og herðar yfir önnur landsvæði
4 Sjá fréttir á heimasíðu sveitarfélagsins Hornafjarðar,
http://www.hornafjordur.is/frettir/2006/05/02/nr/3458 og
http://www.hornafjordur.is/frettir/2007/01/05/nr/4111)
49
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
enda geta svæði staðið undir meiri og fjölbreyttari þjónustu eftir því sem þau eru
fjölmennari5.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
83
80
76
70
60
54
51
50
% 50
46
50
39
40
30
20
61
59
60
49
40
41
24
17
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 34. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með framboð á almennri verslun/þjónustu?
Þessi svæðisgreining sýnir jafnframt að miðsvæðið er það svæði sem lendir í
þriðja sæti á landinu í þessari svæðisskiptingu og er líklegt að þar sé um að ræða
jákvæð áhrif af framkvæmdunum og þeirri mannfjölgun sem hefur orðið á
svæðinu þrátt fyrir að greining á breytingum 2004-2007 geti ekki leitt það í ljós
þar sem fyrri könnunin fór fram nokkru eftir að framkvæmdirnar hófust eins og
minnst er á hér að ofan.
Persónulegt öryggi er búsetuþáttur sem ekki virðist taka merkjanlegum breytingum á
milli kannana 2004 og 2007.
5
50
Sbr. t.d. Central Place Theory sett fram af Walter Christaller.
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
100
91
Austurland í heild
92
94
91
95
94
95
87
90
80
70
60
% 50
40
30
20
10
13
9
9
8
6
6
5
5
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 35. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með persónulegt öryggi? Breyting milli nóvember
2004 og febrúar 2007.
Þrátt fyrir mikil umsvif á miðsvæðinu, umferð, mannfjölgun og mikinn fjölda
starfsmanna sem búa þar aðeins tímabundið upplifir fólk það ekki hafa neikvæð
áhrif á persónulegt öryggi sitt. Þetta má teljast nokkuð athyglisverð niðurstaða
þegar haft er í huga hlutfallslegt umfang framkvæmdanna miðað við stærð þess
samfélags sem þær eiga sér stað í.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
100
91
92
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
94
95
94
95
94
95
90
80
70
60
% 50
40
30
20
10
9
8
6
5
6
5
6
5
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 36. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með persónulegt öryggi?
Þegar litið er til samanburðar á landsvæðum í þessari könnun má sjá að
áhrifasvæðið og undirsvæði þess skera sig engan veginn frá öðrum landsvæðum.
51
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Eini umtalsverði munurinn sem sjá má er heldur minni ánægja á áhrifasvæði
Reykjavíkur en á landsbyggðarsvæðunum.
Þegar spurt var um aðgengi að háskólamenntun birtist nokkuð öfug mynd miðað við
flesta aðra búsetuþætti. Mun fleiri eru mjög eða frekar óánægðir en hinir sem eru
sáttari með þessa hluti.
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
80
68
70
60
70
66
64
63
59
54
54
46
% 50
46
42
40
32
30
34
37
36
30
20
10
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 37. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með aðgengi að háskólamenntun? Breyting milli
nóvember 2004 og febrúar 2007.
Ekki er mikill munur á milli kannana 2004 og 2007 nema í tilviki suðursvæðis þar
sem þeim fjölgar verulega sem eru mjög eða frekar ánægðir með aðgengi að
háskólamenntun. Lítil breyting verður á hinum tveimur undirsvæðunum á
Austurlandi og er það á miðsvæðinu sem ánægjan með þessa þjónustu er minnst
innan landshlutans.
Þegar þetta er skoðað á landsvísu má sjá að tvö svæði landsins skera sig úr, þ.e.
mestu þéttbýlissvæðin, áhrifasvæði Reykjavíkur og Eyjafjarðarsvæðið. Þetta
kemur auðvitað ekki á óvart þar sem háskólar landsins eru flestir á þessum
svæðum. Einnig er líklegt að tilvist þriggja háskóla á Vesturlandi, Vestfjörðum og
Norðurlandi vestra hafi jákvæð áhrif á svörun á því svæði. Það er samt áhugavert
að á Eyjafjarðarsvæðinu skuli vera svo miklu meiri ánægja en á áhrifasvæði
Reykjavíkur þegar hafðir eru í huga yfirburðir höfuðborgarsvæðisins á þessu
sviði.
52
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
BRSÍ
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
85
80
73
70
66
70
64
59
60
54
52
48
% 50
46
42
40
30
34
27
20
36
30
15
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 38. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með aðgengi að háskólamenntun?
Háskólinn á Akureyri er greinilega talinn skapa gott aðgengi að háskólamenntun
á Eyjafjarðarsvæðinu og þar með skapa þar ákjósanleg búsetuskilyrði að þessu
leyti. Í rannsókn sem gerð var á árunum 2004-2005 (Dahlström o.fl. 2006) kom
m.a. fram í eigindlegum viðtölum við hóp íbúa á Eyjafjarðarsvæðinu, um
atvinnusögu þeirra, að tilkoma Háskólans á Akureyri hafi verið mikilvæg viðbót
við samfélagið þar og hafi komið á hárréttum tíma fyrir svæðið sem gekk á sama
tíma gegnum miklar þrengingar í atvinnulífinu. Þannig hjálpaði þessi nýja
stofnun til við að sveigja efnahagslíf svæðisins í auknum mæli í átt til
þjónustusamfélagsins frá iðnaðarsamfélaginu sem hafði verið ríkjandi á Akureyri
áratugina á undan en fór síðan gegnum hratt hnignunarskeið á síðusta áratug
aldarinnar. Meðal annars í ljósi þeirrar jákvæðu reynslu sem fengist hefur af
uppbyggingu háskólamenntunar á Akureyri er skiljanlegt að önnur svæði vilji feta
sömu braut.
Þegar skoðuð er ánægja eða óánægja með aðgengi að framhaldsskólamenntun kemur
önnur mynd í ljós en hvað varðar háskólamenntun. Mikill meirihluti íbúa er
ánægður með sitt aðgengi og litlar breytingar eru sjáanlegar milli áranna 2004 og
2007 nema í tilviki suðursvæðis þar sem þeim fækkar heldur sem eru mjög eða
frekar ánægðir. Áberandi er hvað þennan þátt varðar að það er á norðursvæði
sem ánægja er minnst innan áhrifasvæðisns sem er ákveðin undantekning miðað
við fyrri niðurstöður.
53
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
81
80
76
80
74
74
73
66
70
62
60
% 50
40
38
34
30
26
24
26
20
27
20
19
10
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 39. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með aðgengi að framhaldsskólamenntun? Breyting
milli nóvember 2004 og febrúar 2007.
Samanburður allra svæðanna í könnuninni 2007 sýnir að enn og aftur er það á
stærstu þéttbýlissvæðum landsins sem ánægja er mest og fylgir miðsvæði
Austurlands í kjölfarið. Á dreifbýlli svæðunum er minni ánægja.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
89
90
85
80
80
70
70
74
73
67
61
60
% 50
39
40
33
30
26
30
27
20
20
15
11
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 40. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með aðgengi að framhaldsskólamenntun?
Aðgengi að framhaldsskólamenntun er meðal þeirra atriða sem fólk leggur mikla
áherslu
á
hvað
búsetuskilyrði
varðar.
Mikilvægi
framhaldsskóla
fyrir
búsetuskilyrði kom m.a. fram í eigindlegum viðtölum við íbúa á landsbyggðinni í
rannsókninni Fólk og fyrirtæki (Byggðarannsóknastofnun og Hagfræðistofnun
54
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Háskóla Íslands, 2003). Þetta kom einnig fram í eigindlegum viðtölum sem tekin
voru haustið 2007 og að á þeim tímamótum sem unglingar koma á
framhaldsskólaaldurinn hugleiði fjölskyldur oft brottflutning frá stöðum sem
ekki bjóða upp á framhaldsskólamenntun.
Næsta spurning varðar ánægju þátttakenda með umhverfið. Hér er ekki um neinar
sýnilegar breytingar að ræða milli kannana 2004 og 2007.
Norðursvæði
Miðsvæði
100
Suðursvæði
Austurland í heild
96
95
92
94
92
96
91
92
90
80
70
60
% 50
40
30
20
10
8
5
4
6
8
9
4
8
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 41. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með umhverfið? Breyting milli nóvember 2004 og
febrúar 2007.
Samanburður allra svæðanna leiðir í ljós að lítill munur er á milli landsvæða ef
undan er skilið áhrifasvæði Reykjavíkur þar sem mun fleiri eru mjög eða frekar
óánægðir með umhverfi sitt. Ekki er gott að ráða í þessar niðurstöður, þ.e. hvað
það er í umhverfinu sem veldur minni ánægju þar en annarsstaðar á landinu.
Benda má þó á að í rannsókn Stefáns Ólafssonar (1997) kom í ljós að á
höfuðborgarsvæðinu væri mest óánægja íbúa með vissa þætti í umhverfinu sem
tengjast aukinni þéttbýlismyndun, s.s. umferðarþunga og hættu af völdum
ofbeldis. Sjá einnig rannsókn Ársæls Guðmundssonar fyrir Byggðastofnun um
kostnað þéttbýlismyndunar (1989) þar sem fjallað var um ýmsa neikvæða þætti
samfara mikilli þéttbýlisvæðingu, s.s. þá sem tengjast skipulagi byggðar og mikilli
umferðaraukningu.
55
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
100
94
90
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
98
95
92
96
91
92
78
80
70
60
% 50
40
30
22
20
6
10
9
8
5
8
4
2
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 42. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með umhverfið?
Næsta spurning varðar ánægju með menningarlífið í byggðarlaginu. Hér er það á
norðursvæði og miðsvæði sem má sjá minnkandi ánægju milli kannana 2004 og
2007 en suðursvæðið sker sig úr með aukna ánægju.
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
81
80
76
76
69
70
73
68
68
64
60
% 50
36
40
32
30
24
24
35
32
27
19
20
10
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 43. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með menningarlífið? Breyting milli nóvember 2004 og
febrúar 2007.
Ekki er gott að ráða í ástæður þessa en rétt er að hafa í huga að gerður var
menningarsamningur milli ríkisins og Sambands sveitarfélaga á Austurlandi árið
56
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
2005 og kunna áhrif hans að vera misjafnlega mikil á milli svæða. Hafa ber í huga
að samningurinn nær ekki yfir nema lítinn hluta norðursvæðis6.
Á
landsvísu
er
ánægja
þátttakenda
með
menningarlífið
mest
á
Eyjafjarðarsvæðinu og áhrifasvæði Reykjavíkur sem bendir til þess að
fjölmennari samfélög standi betur að vígi hvað þetta varðar. Af öðrum svæðum
sker suðursvæðið sig mikið úr eins og fyrr segir.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
90
85
81
79
80
66
70
68
64
68
60
% 50
40
34
36
32
32
30
21
20
19
15
10
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 44. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með menningarlífið?
Aðspurðir um möguleika til að sinna tómstundum og áhugamálum virðast
þátttakendur almennt ekki svara á annan hátt 2007 en 2004. Um fjórir af
hverjum fimm eru mjög eða frekar ánægðir með þennan þátt og er ekki munur á
milli svæðanna.
6 Samskonar samningur var gerður við Eyþing, samband sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum
árið 2007, þ.e. á stærstum hluta norðursvæðisins, eftir að könnunin fór fram.
57
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
100
90
80
80
77
76
80
80
77
73
76
70
60
% 50
40
30
20
24
23
27
23
21
20
24
20
10
0
Mjög eða frekar
óánægðir (2004)
Mjög eða frekar
óánægðir (2007)
Mjög eða frekar ánægðir Mjög eða frekar ánægðir
(2004)
(2007)
Mynd 45. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með möguleika til að sinna tómstundum og
áhugamálum? Breyting milli nóvember 2004 og febrúar 2007.
Í samanburði á landsvísu er áhrifasvæðið á Austurlandi ekki að skera sig úr að
verulegu leyti. Miðsvæðið er þó heldur lægra að þessu leyti Eyjafjarðarsvæðið
sker sig líklega mest úr á landsvísu þar sem tæplega 9 af hverjum 10 eru mjög eða
frekar ánægðir með þennan þátt búsetuskilyrða.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
89
90
82
82
77
80
80
80
73
76
70
60
% 50
40
27
30
20
23
18
18
20
20
24
11
10
0
Mjög eða frekar óánægðir
Mjög eða frekar ánægðir
Mynd 46. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur)
eða óánægð(ur) ert þú með möguleika til að sinna tómstundum og
áhugamálum mínum?
58
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Hvað varðar þá búsetuþætti sem spurt var um í könnuninni 2007 má sjá að
markverðar breytingar hafa átt sér stað, sérstaklega á miðsvæðinu frá könnuninni
2004, þannig eru nú mun fleiri ánægðir með fjölbreytni starfa og er svæðið næst
á eftir áhrifasvæði höfuðborgarsvæðisins hvað þetta varðar. Sömuleiðis eykst
ánægja með atvinnutekjur og er miðsvæðið sambærilegt við áhrifasvæði
Reykjavíkur hvað það varðar. Vísbendingar eru um að aukinn íbúafjöldi og
umsvif á svæðinu séu farin að koma niður á búsetuskilyrðum að einhverju leyti
sbr. að á miðsvæðinu sé fleiri nú en 2004 óánægðir með aðgengi að
heilbrigðisþjónustu og á sama tíma minni ánægja með félagslífið. Búsetuþáttur
sem áberandi óánægja er með á miðsvæðinu er aðgengi að háskólamenntun.
Á suðursvæði má sjá að minnkandi ánægja er með suma búsetuþætti milli
kannana 2004 og 2007, s.s. með framboð á heilbrigðisþjónustu og almennri
verslun og þjónustu og tengist það slæmri þróun þessara búsetuþátta á svæðinu á
tímabilinu.
Viðhorf til stóriðjuframkvæmdanna á Austurlandi
Í könnuninni vorið 2007 voru þátttakendur spurðir svokallaðrar opinnar
spurningar um hvað það væri í þeirra huga sem helst væri jákvætt eða neikvætt
við stóriðjuframkvæmdirnar.
Höfundar flokkuðu saman svörin í eftirfarandi flokka. Ljóst er að þátttakendur í
könnuninni vorið 2007 líta framkvæmdirnar mjög mismunandi augum eftir því
hvar þeir búa.
59
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Tafla 1.
Jákvæðir þættir vegna stóriðjuframkvæmdanna.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Eyjafjarðarsvæðið
Suðurland að Árborg
Norðursvæði
Miðsvæði
Suðursvæði
Austurland í heild
66
,0
8,3
61
,9
11,
1
1,4
13,
4
4,5
2,2
67
,4
10,
3
8,0
63
,4
16,
1
7,5
72
,1
11,
5
6,6
52
,9
16,
8
8,8
72
,6
14,
5
3,2
60
,7
15,
1
7,2
6
,3
6
9
4
3,7
2,5
2
0
,0
3,2
3
,2
8,1
1
,1
0
,0
0
,0
4,
0
,0
1
,5
Þátttakendur eiga það þó sammerkt að það eru flestir sem telja jákvæð áhrif
verða á atvinnu og einnig eru margir sem nefna byggðasjónarmið og áhrif á
efnahag sem jákvæða þætti. Á miðsvæði eru margir sem líta á fjölgun íbúa og
jákvætt hugarfar á svæðinu sem jákvæðar afleiðingar af framkvæmdunum.
Áberandi er að á þeim svæðum sem fjærst liggja framkvæmdunum, áhrifasvæði
höfuðborgarsvæðisins, eru 6-7% svarenda sem afstöðu taka sem segja ekkert
jákvætt við framkvæmdirnar enginn nefnir þetta á miðsvæðinu. Á svæðinu sem
fjærst liggur eru 9% sem ekki segjast vita nóg um framkvæmdirnar.
Þegar litið er til þess sem þátttakendur telja neikvætt við framkvæmdirnar eru
það umhverfisáhrif sem flestir nefna. Hæst er hlutfall þessa þáttar á áhrifasvæði
Reykjavíkur en lægst á suðursvæðinu. Á miðsvæði eru 11,4% sem nefna
togstreitu sem skapast hefur vegna framkvæmdanna sem neikvæðan þátt einnig
er þetta nefnt af mörgum á Suðurlandi að Árborg en það er svæði sem hefur
mikla reynslu af stórvirkjunum. Áberandi er að 17,5% á suðursvæði nefna
ruðningsáhrif innan áhrifasvæðisins sem neikvæðan þátt og einnig tæp 12% á
miðsvæðinu. Þetta bendir til þess að þátttakendur upplifa það að
framkvæmdirnar dragi til sín mannafla annarsstaðar af Austurlandi og úr öðrum
60
Annað
Mannlíf
2
1,
6
0
,0
,6
6
1
,5
0
5,
1
2
,5
,0
8
,6
1
2,
1
1
,1
,2
5
,1
1
0,
2
0
,7
,1
6
,5
0
1,
0
2
,8
,0
1
,6
,5
1,
2
4
2
,8
5
,9
,3
0,
0
,0
,0
12,
0
1
,4
,7
4,0
Jákvætt
hugarfar
Veit ekki
Ekkert
Fólksfjölgun
Efnahagur
Byggðasjónarmið
Atvinna
Hvað er í þínum huga helst jákvætt við stóriðjuframkvæmdirnar á Austurlandi? Hlutfall (%) eftir byggðarlögum
0
,0
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
atvinnugreinum líkt og spáð var m.a. af Skipulagsstofnun áður en
framkvæmdirnar hófust. Þeir sem sjá ekkert neikvætt við framkvæmdirnar eru
flestir á norðursvæðinu og því næst á miðsvæðinu. Athyglisvert er að fleiri eru
þessarar skoðunar á Suðurlandi að Árborg en á suðursvæðinu.
Tafla 2.
Neikvæðir þættir vegna stóriðjuframkvæmdanna.
Umhverfisáhrif
Ekkert
Togstreita
Efnahagur
Viðhorf til útlendinga
Ruðningsáhrif
innan áhrifasvæðis
Veit ekki
Móti stóriðju
og/eða
stórfyrirtækjum
Bætir ekki
atvinnu
stöðuna
Orkan seld
ódýrt
Annað
Hvað er í þínum huga helst neikvætt við stóriðjuframkvæmdirnar á Austurlandi? Hlutfall (%) eftir byggðarlögum
Áhrifasvæði Reykjavíkur
68,3
7,7
4,2
3,5
4,2
0,7
2,8
2,8
0,7
2,1
2,8
Vesturland, Vestfirðir, Norðurl. v.
64,6
5,5
6,3
8,7
1,6
0,0
4,7
3,1
3,1
0,8
1,6
Eyjafjarðarsvæðið
64,8
7,4
6,2
5,6
3,1
0,6
5,6
1,2
1,2
1,2
3,1
Suðurland að Árborg
56,5
9,5
10,2
5,4
6,1
0,7
5,4
2,0
0,7
2,0
1,4
Norðursvæði
47,4
14,0
6,1
7,0
8,8
2,6
4,4
0,9
2,6
1,8
4,4
Miðsvæði
45,6
11,4
11,4
6,3
5,1
11,8
3,0
1,3
0,0
0,4
3,8
Suðursvæði
35,1
8,8
8,8
7,0
5,3
17,5
7,0
1,8
3,5
1,8
3,5
Austurland í heild
44,9
11,6
9,4
6,7
6,2
10,1
4,0
1,0
1,2
1,0
4,0
Þá er einnig athyglisvert að það eru fleiri þátttakendur af suðursvæðinu en frá
öðrum svæðum sem nefna að framkvæmdirnar bæti ekki atvinnuástandið. Þetta
ásamt áhyggjum af ruðningsáhrifum má túlka sem ákveðin vonbrigði með
framkvæmdirnar, að þær hafi ekki haft eins jákvæð áhrif á þessum hluta
áhrifasvæðisins og einhverjir töldu fyrirfram.
61
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Tafla 3.
Jákvæðir þættir vegna starfrækslu álvers í Reyðarfirði.
Atvinna
Byggðasjónarmið
Efnahagur
Fólksfjölgun
Ekkert
Veit ekki
Mannlíf
Aukin
þjónusta
Hvað er í þínum huga helst jákvætt við starfrækslu álvers í Reyðarfirði? Hlutfall (%) eftir
byggðarlögum
Áhrifasvæði Reykjavíkur
65,4
6,2
9,2
4,6
5,4
3,1
3,8
2,3
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland vestra
63,7
9,7
10,5
3,2
4,8
6,5
0,8
0,8
Eyjafjarðarsvæðið
72,0
8,5
6,7
4,3
3,7
3,7
1,2
0,0
Suðurland að Árborg
73,8
7,6
4,1
6,2
4,1
3,4
0,7
0,0
Norðursvæði
66,4
13,3
5,3
6,2
2,7
3,5
0,9
1,8
Miðsvæði
70,4
10,8
4,6
7,3
2,3
0,4
2,7
1,5
Suðursvæði
65,5
5,5
7,3
10,9
5,5
1,8
1,8
1,8
Austurland í heild
68,7
10,7
4,9
7,5
2,8
1,6
2,1
1,6
Þegar þátttakendur voru spurðir opinnar spurningar um það sem í þeirra huga
væri helst jákvætt við starfrækslu álversins í Reyðarfirði kom í ljós að flestir nefna
atvinnu. Þarna er mikið samræmi milli svæða (Tafla 3). Aðrir þættir sem margir
nefna eru byggðasjónarmið, áhrif á efnahag og fólksfjölgun. Nokkuð var um að
fólk segði ekkert jákvætt um starfrækslu álversins. Athyglisvert er að nánast sama
hlutfall svarenda er þessarar skoðunar á suðursvæði og á áhrifasvæði
Reykjavíkur. Er tíðni þeirra sem eru þessarar skoðunar hæst á þessum tveimur
svæðum. Þetta ásamt fleiri svörum bendir til þess að á suðursvæðinu séu
blendnar tilfinningar til framkvæmdanna og verksmiðjurekstrarins.
Hvað varðar opna spurningu um neikvæða þætti vegna rekstrar álversins þá eru
það umhverfisáhrif sem flestir nefna eins og vænta mátti. Ekki er mikill munur á
svörum milli svæða. Næstflestir sögðu að ekkert væri neikvætt við reksturinn og
voru þeir sem voru þessarar skoðunar flestir á norðursvæðinu. Líkt og við
framkvæmdirnar sjálfar óttast áberandi flestir svarendur á suðursvæði
ruðningsáhrif innan áhrifasvæðisins vegna álversins. Áberandi var að þeir sem
nefndu að þeir væru almennt á móti stóriðju og/eða stórfyrirtækjum voru
hlutfallslega flestir á Eyjafjarðarsvæðinu. Nokkur dæmi voru efasemdarmenn
sem drógu í efa að rekstur álversins bætti stöðu atvinnumála, helst var þetta
nefnt á svæðunum sem fjærst liggja, þ.e. á áhrifasvæði Reykjavíkur og
Vesturlandi, Vestfjörðum og Norðurlandi vestra.
62
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Tafla 4.
BRSÍ
Neikvæðir þættir vegna starfrækslu álvers í Reyðarfirði.
Umhverfisáhrif
Ekkert
Veit ekki
Viðhorf til
útlendinga
Togstreita
Ruðningsáhrif
innan áhrifa
svæðis
Efnahagur
Móti stóriðju
og/eða stórfyrir
tækjum
Bætir ekki
atvinnu
stöðuna
Félagsleg áhrif
Annað
Hvað er í þínum huga helst neikvætt við starfrækslu álvers í Reyðarfirði? Hlutfall (%) eftir byggðarlögum
Áhrifasvæði Reykjavíkur
66,7
8,9
4,9
2,4
4,9
0,0
2,4
1,6
4,1
0,8
3,3
Vesturland, Vestfirðir,
Norðurland vestra
61,2
6,1
8,2
2,0
3,1
1,0
7,1
4,1
3,1
0,0
4,1
Eyjafjarðarsvæðið
60,4
10,8
9,4
1,4
3,6
0,7
1,4
6,5
1,4
1,4
2,9
Suðurland að Árborg
57,5
11,7
10,8
6,7
4,2
1,7
3,3
1,7
1,7
0,8
0,0
Norðursvæði
54,0
18,0
6,0
5,0
3,0
2,0
4,0
3,0
1,0
3,0
1,0
Miðsvæði
59,6
12,4
3,1
4,7
5,2
8,3
2,1
3,6
0,5
0,5
0,0
Suðursvæði
53,5
9,3
7,0
4,7
2,3
14,0
4,7
2,3
0,0
0,0
2,3
Austurland í heild
57,1
13,7
4,5
4,8
3,9
7,1
3,3
3,3
0,6
1,5
0,3
Sjá má ákveðna megindrætti út úr svörum við þeim opnu spurningum sem greint
er frá hér að ofan. Hvað jákvæð áhrif af framkvæmdunum varðar er það atvinna
sem flestir nefna og atriði sem tengjast byggðamálum og efnahag. Hvað
neikvæða þætti varðar eru það umhverfismál sem flestir nefna, heldur þó fleiri á
svæðum sem fjær liggja. Lesa má það út úr svörunum að á suðursvæði ber
talsvert á áhyggjum af því að framkvæmdirnar og starfræksla álversins muni
valda ruðningsáhrifum innan áhrifasvæðisins. Það að þátttakendur af suðursvæði
í könnuninni áformi að sækja um störf í álverinu í jafn miklum mæli og svör
þeirra benda til rennir stoðum undir þetta (mynd 14).
63
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Íbúaþróun og fasteignaverð
Þar sem íbúum á Austurlandi mun fjölga umtalsvert vegna framkvæmdanna,
og síðan rekstrar álversins, eykst eftirspurn eftir húsnæði með tilheyrandi
hækkun á fasteignaverði. Í könnuninni haustið 2004 voru þátttakendur spurðir
spurningar sem tengist þessum þáttum og var það endurtekið nú vorið 2007:
Hvort telur þú að íbúafjöldi í þínu byggðarlagi muni aukast, standa í stað eða
dragast saman fram til ársins 2010 frá því sem nú er? Ekki kemur á óvart að
verulegur munur er á milli svæða í könnuninni hvað varðar trú á framtíðina að
þessu leyti. Mest er bjartsýnin á áhrifasvæði Reykjavíkur þar sem um 84%
telur að fjölga muni mikið eða nokkuð á svæðinu. Sambærileg tala fyrir
miðsvæðið er 77%, fyrir norðursvæðið 26% og suðursvæðið 23%. Á norðurog suðursvæðunum er nokkuð hátt hlutfall þeirra sem telja að íbúafjöldi muni
dragast nokkuð eða mikið saman.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
80
70
60
55 54
54
52
46
% 50
39
40
30
40
29
5 7 5
29
21 22
14
7
3737
27
23
20
10
37
22
16
13
1
0
4
1920 20
13
8
5
0
9
1 1
1
5 4
0
Aukast mikið
(+10%)
Aukast nokkuð (+2- Verður svipaður og
10%)
nú er
Dragast nokkuð
saman (-2-10%)
Dragast mikið
saman (-10%)
Mynd 47. Hvort telur þú að íbúafjöldi í þínu byggðarlagi muni aukast, standa í stað eða
dragast saman fram til ársins 2010 frá því sem nú er?
Spurt var um væntingar þátttakenda til þróunar fasteignaverðs í þeirra
byggðarlögum fram til ársins 2010. Spurt var þessarar sömu spurningar árið
2004. Í millitíðinni varð hins vegar einskonar sprenging á húsnæðismarkaði
sem tengdist því að bankarnir fóru inn á húsnæðislánamarkaðinn og hófu að
bjóða hagstæð húsnæðislán árið 2004. Þannig hafa miklar húsnæðisverðshækkanir síðan 2004 breytt forsendum til samanburðar milli kannana 2004 og
64
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
2007. Sömuleiðis hefur þetta líklega breytt forsendum fyrir mögulegum
framtíðarhækkunum.
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Suðurland að Árborg
Suðursvæði
Vesturland, Vestfirðir, Norðurland-V
Norðursvæði
Austurland í heild
Eyjafjarðarsvæðið
Miðsvæði
100
90
80
70
62
575959
60
46 46
41 44
% 50
40
30
20
10
14
9
5 7
42
37
33 35
282828
22
1012 11
5
3 5
8
5 7
10
6 8
0 1 0 1 1
4 2 3
0
Verð mun hækka
mikið (+10%)
Verð mun hækka
nokkuð (+2-10%)
Verð mun standa í
stað
Verð mun lækka
nokkuð (-2-10%)
Verð mun lækka
mikið (-10%)
Mynd 48. Hvort telur þú að verð á íbúðarhúsnæði í þínu byggðarlagi muni hækka,
standa í stað eða lækka fram til ársins 2010 frá því sem nú er?
Athyglisvert er, þegar borin eru saman öll svæðin í könnuninni, að það er á
miðsvæðinu sem flestir svarendur (14%) telja að verð muni lækka nokkuð eða
mikið fram til ársins 2010. Þetta gæti bent til að þessi hluti svarenda telji að
þær hækkanir sem þegar hafa orðið á svæðinu séu hugsanlega of miklar til að
markaðurinn standi undir þeim til framtíðar. Annað sem vekur athygli er að
þótt ekki sé ýkja mikill munur á milli svæða þá eru væntingar til hækkana á
áhrifasvæðinu á Austurlandi heldur minni en á öðrum svæðum í könnuninni.
65
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
66
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
HEIMILDIR
Byggðarannsóknastofnun Íslands (2004). Rannsókn á samfélagsáhrifum
virkjana- og álversframkvæmda á Austurlandi. Verkáætlun 2004-2009.
Unnið í samvinnu við Þróunarstofu Austurlands. Akureyri:
Byggðarannsóknastofnun.
Dubois, Alexandre, Gløersen, Erik, Stead, Dominic og Zonneveld, Wil,
(2006). Policentric Urban Development and Rural-Urban PartnershipThematic Study of INTERREG and ESPON activities. Lúxemborg:
ESPON, European Spatial Planning Network.
Ársæll Guðmundsson (1989). Kostnaður þéttbýlismyndunar. Áhrif
fólksflutninga á höfuðborgarsvæðið. Reykjavík: Byggðastofnun.
Byggðarannsóknastofnun og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands (2003). Fólk
og fyrirtæki: Um búsetu og starfsskilyrði á landsbyggðinni. Akureyri
og Reykjavík: Byggðarannsóknastofnun og Hagfræðistofnun.
Dahlström, Margareta, Andra Aldea-Partanen, Katarina Fellman, Sigrid
Hedin, Nino Javakhishvili Larsen, Hjalti Jóhannesson, Jesper
Manniche, Grethe Mattland Olsen, Tage Petersen (2006). How to Make
a Living in Insular Areas – Six Nordic Cases. Stockholm: Nordregio.
Kjartan Ólafsson (2005). Rannsókn á samfélagsáhrifum álvers- og
virkjunarframkvæmda á Austurlandi. Könnun meðal fólks á Austur- og
Norðausturlandi haustið 2004. Akureyri: Byggðarannsóknastofnun
Íslands og Þróunarfélag Austurlands.
Kjartan Ólafsson (ritstj.), Enok Jóhannsson, Jón Þorvaldur Heiðarsson,
Ragnheiður Jóna Ingimarsdóttir og Valtýr Sigurbjarnarson (2006).
Rannsókn á samfélagsáhrifum álvers- og virkjunarframkvæmda á
Austurlandi. Rannsóknarrit nr. 3 Áfangaskýrsla I – Stöðulýsing og
upphaf framkvæmda á Austurlandi. Byggðarannsóknastofnun.
Akureyri: Byggðarannsóknastofnun Íslands.
Kjartan Ólafsson, Grétar Þór Eyþórsson og Hjalti Jóhannesson (2001).
Kárahnjúkavirkjun, mat á samfélagsáhrifum. Akureyri:
Rannsóknastofnun Háskólans á Akureyri.
Landsvirkjun (2007, 23. júní). Fljótsdalsstöð. Sótt 6. september 2007, frá
http://www.karahnjukar.is/article.asp?catID=427&ArtId=1720
Morgunblaðið (2007, 21. september). Áframhaldandi tafir á
Kárahnjúkavirkjun. Morgunblaðið.
Nýsir (2001). Mat á samfélagslegum og efnahagslegum áhrifum álvers í
Reyðarfirði. Reykjavík: Reyðarál hf.
Skipulagsstofnun (2001). Kárahnjúkavirkjun allt að 750 MW – Úrskurður
Skipulagsstofnunar um mat á umhverfisáhrifum.
Stefán Ólafsson (1997). Búseta á Íslandi. Rannsókn á orsökum
búferlaflutninga. Reykjavík: Byggðastofnun
67
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
VIÐAUKI I
YFIRLIT UM DREIFINGU SVARA EFTIR
KYNFERÐI, ALDRI, BÚSETU OG MENNTUN
68
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Um framsetningu upplýsinga í dreifingu svara eftir kynferði, aldri, búsetu
og menntun
Hér á eftir eru settar fram niðurstöður fyrir stóran hluta spurninga í spurningalistanum, bæði í töflum og
myndum. Í töflunni efst til vinstri er hægt að sjá svör þátttakenda, heildarfjölda gildra svara og fjölda svara
sem falla utan svarramma (fjöldi þeirra sem tekur ekki afstöðu eða sleppir viðkomandi spurningu). Í þessum
töflum eru sett fram svokölluð vikmörk miðað við 95% öryggisstig. Sem dæmi þá segjast um 5,6% svarenda
í könnuninni vera mjög óánægðir með þann stað (sveitarfélag/byggðarlag) þar sem viðkomandi býr
(spurning 7). Vikmörk fyrir þessa tölu eru 1,3 prósentustig sem þýðir að ef allir íbúar á aldrinum 18-65 ára á
könnuninni hefðu verið spurðir þessarar spurningar eru aðeins 5% líkur á því að minna en 4,3% (5,6 - 1,3)
eða meira en 6,9% (5,6 + 1,3) hefðu merkt við þennan valmöguleika. Á myndritum sem fylgja hverri
spurningu er reynt að draga saman meginniðurstöður um viðkomandi spurningu, það er að segja í hvaða
meginflokka svör fólks skiptast. Rétt er að taka fram að litir eru ekki notaðir til að svör séu til marks um að
eitthvað sé jákvætt eða neikvætt.
Fyrir neðan niðurstöður um heildarhóp könnunarinnar má sjá niðurstöður fyrir viðkomandi spurningu
greindar eftir fjórum greiningarbreytum (bakgrunnsþáttum) sem eru kynferði, aldur, búseta og menntun. Þar
kemur fram dreifing svara eftir viðkomandi undirhópum og niðurstöður marktektarprófs (kí-kvaðrat) fyrir
tengsl hverrar greiningarbreytu og viðkomandi spurningar. Þegar ekki er um tengsl að ræða er það táknað
með skammstöfuninni e-m (ekki marktækt) en sé um tengsl að ræða er sýnt p-gildi fyrir viðkomandi kíkvaðratpróf.
69
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Grunnupplýsingar um rannsóknina
Lýsing
Markmið:
Framkvæmdatími:
Aðferð:
Úrtak:
Kanna viðhorf og væntingar fólks á mögulegum áhrifasvæðum framkvæmdanna
26.02.07 [póstlagning] til 11.04.07 (90%) [14.05.07 (100%)]
Póstkönnun
3.202 manns á öllu landinu 1. janúar 2007, fæddir 1942 – 1989 (18-65 ára)
Úrtak og svörun
Upphaflegt úrtak:
Látnir:
1
Veikir:
2
Finnast ekki:
Endanlegt úrtak:
Neita þátttöku:
65
3.134
18
Svara ekki:
1.897
Fjöldi svarenda:
1.219
Svarhlutfall:
70
3.202
38,9%
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Þegar á heildina er litið, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með þann stað
(sveitarfélag/byggðarlag) þar sem þú býrð nú?
Spurning 7
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
1) Mjög óánægð(ur)
2)
3)
4) Hvorki ánægð(ur)
né óánægð(ur)
5)
6)
7) Mjög ánægð(ur)
67
46
55
130
5,6
3,9
4,6
10,9
163
320
412
13,7
26,8
34,5
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1193
25
100
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,3
1,1
1,2
1,8
100
90
80
70
60
% 50
2,0
2,5
2,7
40
35
27
30
20
14
11
6
4
5
M jög
óánægð(ur)
2
3
10
0
Hvorki
ánægð(ur)
né
óánægð(ur)
5
6
M jög
ánægð(ur)
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
(1)
565
617
6,9%
4,5%
3,7%
4,1%
5,3%
3,7%
183
216
320
474
3,8%
4,2%
3,8%
8,2%
2,7%
5,6%
5,9%
2,1%
166
157
192
177
184
140
176
7,9%
6,3%
4,2%
5,1%
2,2%
4,3%
9,7%
406
480
296
5,9%
7,1%
3,0%
(2)
(3)
Hvorki
ánægð(ur)
né
óánægð(ur)
(4)
Mjög
ánægð(ur)
(7)
(5)
(6)
11,5%
10,4%
13,6%
13,8%
25,8%
27,6%
33,1%
36,0%
8,2%
5,6%
3,4%
3,6%
18,0%
6,5%
9,1%
11,4%
14,8%
20,4%
13,4%
10,3%
25,1%
33,3%
30,9%
21,7%
27,3%
24,5%
33,4%
42,6%
2,4%
4,4%
3,6%
4,0%
6,0%
2,9%
3,4%
4,3%
3,8%
3,1%
7,3%
4,9%
5,0%
4,0%
14,0%
11,3%
7,8%
10,2%
9,8%
10,7%
13,1%
10,4%
14,5%
14,1%
12,4%
12,5%
15,7%
16,5%
28,0%
25,2%
33,9%
29,4%
28,3%
21,4%
19,3%
32,9%
34,6%
33,3%
31,6%
36,4%
40,0%
34,1%
3,2%
3,5%
5,4%
4,4%
4,0%
6,1%
13,8%
10,8%
7,1%
11,6%
12,9%
17,6%
19,7%
27,1%
36,5%
41,4%
34,6%
24,3%
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
Menntun (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
71
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hefur þú (eða fjölskylda þín) íhugað alvarlega að flytja milli byggðarlaga á síðustu 5 árum en ákveðið að
gera það ekki?
Spurning 8
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Íhugað alvarlega að
flytja til baka
Íhugað alvarlega að
flytja á nýjan stað
Ekki íhugað
alvarlega að flytja
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
97
8,3
1,6
143
12,2
1,9
931
79,5
2,3
Samtals fjöldi svara
Utan svarramma
(Svarar ekki)
1171
100
Samtals svarendur
1218
Íhugað alvarlega
að flytja
20%
47
Ekki íhugað
alvarlega að flytja
80%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Íhugað
alvarlega að
flytja til baka
Íhugað
alvarlega að
flytja á nýjan
stað
Ekki íhugað
alvarlega að
flytja
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
557
603
6,6%
10,0%
13,1%
11,3%
80,3%
78,8%
181
209
317
464
10,5%
13,4%
6,9%
6,0%
17,7%
14,4%
12,3%
9,1%
71,8%
72,2%
80,8%
84,9%
162
155
185
175
179
138
173
8,8%
8,3%
9,2%
6,9%
6,1%
7,2%
11,6%
8,1%
11,5%
13,0%
16,0%
15,1%
10,1%
9,2%
83,1%
80,3%
77,8%
77,1%
78,8%
82,6%
79,2%
404
473
286
5,4%
6,3%
15,4%
12,1%
11,4%
13,6%
82,4%
82,2%
71,0%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
Menntun (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
72
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Telur þú líklegt eða ólíklegt að þú munir flytja frá því byggðarlagi þar sem þú býrð nú
innan þriggja ára?
Spurning 9
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Mjög líklegt
Frekar líklegt
Frekar ólíklegt
Mjög ólíklegt
Alveg útilokað
Hlutfall
%
107
122
266
515
173
9,0
10,3
22,5
43,5
14,6
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1183
35
100
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,6
1,7
2,4
2,8
2,0
Líklegt
19%
Ólíklegt
81%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
líklegt
Frekar
líklegt
Frekar
ólíklegt
Mjög
ólíklegt
Alveg
útilokað
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
561
611
7,5%
10,5%
10,7%
10,0%
23,4%
21,9%
44,6%
42,4%
13,9%
15,2%
180
213
319
471
26,1%
11,3%
5,0%
4,2%
24,4%
7,5%
8,2%
7,6%
20,6%
22,1%
23,2%
22,9%
17,2%
41,3%
48,6%
51,2%
11,7%
17,8%
15,0%
14,0%
163
155
191
176
183
140
174
8,7%
11,5%
5,8%
9,1%
9,3%
11,4%
8,6%
12,4%
10,2%
11,0%
13,1%
8,2%
7,1%
9,8%
19,9%
19,7%
20,9%
25,0%
23,0%
28,6%
20,7%
46,6%
39,5%
48,2%
46,6%
43,7%
37,9%
46,6%
12,4%
19,1%
14,1%
14,4%
15,8%
15,0%
14,4%
404
476
294
8,7%
9,0%
9,9%
11,9%
11,2%
11,2%
18,6%
23,8%
23,8%
41,6%
45,2%
45,2%
19,3%
13,9%
9,9%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
Menntun (p = .017)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
73
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hefur þú mikla eða litla trú á jákvæðri þróun byggðarlags þíns á næstu árum?
Spurning 13
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
Mjög mikla trú á að
þróunin verði með
jákvæðum hætti
Fremur mikla trú á
að þróunin verði
með jákvæðum
hætti
Fremur litla trú á að
þróunin verði með
jákvæðum hætti
Mjög litla trú á að
þróunin verði með
jákvæðum hætti
308
28,3
2,7
540
49,6
3,0
191
17,6
2,3
49
4,5
1,2
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
(Veit ekki)
1088
35
95
100,0
Samtals svarendur
1218
M jö g eð a
f r emur lit la t r ú
22%
M jö g eð a
f r emur mikla t r ú
78 %
Frekari greining:
Mjög mikla trú á
að þróunin verði
með jákvæðum
hætti
Fremur mikla trú
á að þróunin
verði með
jákvæðum hætti
Fremur litla trú á
að þróunin verði
með jákvæðum
hætti
Mjög litla trú á að
þróunin verði
með jákvæðum
hætti
51
3
564
29,0%
48,1%
18,5%
4,3%
27,7%
51,1%
16,7%
4,6%
153
209
297
429
26,8%
24,9%
29,3%
29,8%
47,7%
59,3%
52,2%
43,8%
18,3%
13,9%
14,5%
21,2%
7,2%
1,9%
4,0%
5,1%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
142
147
180
156
32,1%
24,8%
26,1%
24,4%
54,3%
47,0%
55,0%
51,9%
10,7%
21,5%
13,9%
19,2%
2,9%
6,7%
5,0%
4,5%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
177
132
153
44,6%
18,9%
24,2%
42,9%
50,0%
46,4%
10,2%
25,0%
24,8%
2,3%
6,1%
4,6%
357
444
279
26,3%
30,9%
27,6%
47,3%
51,8%
48,0%
21,0%
13,7%
19,4%
5,3%
3,6%
5,0%
Fjöldi
svara
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (p = .011)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Menntun (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
74
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Ert þú virkur félagi eða þátttakandi í einhverskonar félags- íþrótta- eða tómstundastarfsemi?
Spurning 14
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
Nei, ég er ekki í
neinu slíku starfi
565
50,9
2,9
Já (og ég er í...)
544
49,1
2,9
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1109
109
100,0
Samtals svarendur
1218
ekki í
f élag sst ar f i
51%
í f élag sst ar f i
49%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Nei, ég er
ekki í neinu
slíku starfi
Já
(og ég er
í...)
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
534
56
6
47,9%
53,7%
52,1%
46,3%
176
205
296
432
61,4%
54,1%
41,6%
51,6%
38,6%
45,9%
58,4%
48,4%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
160
145
180
164
59,5%
46,9%
56,1%
46,3%
40,5%
53,1%
43,9%
53,7%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
174
129
157
45,4%
55,0%
47,8%
54,6%
45,0%
52,2%
378
449
275
58,5%
47,2%
46,2%
41,5%
52,8%
53,8%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Menntun (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
75
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hvort finnst þér nær sanni að segja, að flestum megi treysta, eða að aldrei sé hægt að vera of varkár í
samskiptum við aðra?
Spurning 15
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Flestum má treysta
Aldrei er hægt að
vera of varkár í
samskiptum við
aðra
633
531
54,4
45,6
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
(Utan svarramma)
1164
53
1
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/2,9
2,9
var kár í
samskip t um
46%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Flestum má
treysta
Aldrei er hægt að
vera of varkár í
samskiptum við
aðra
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
550
604
55,1%
54,0%
44,9%
46,0%
182
210
316
456
31,9%
53,3%
58,9%
60,7%
68,1%
46,7%
41,1%
39,3%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
163
154
185
175
59,0%
46,8%
51,4%
57,1%
41,0%
53,2%
48,6%
42,9%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
136
169
55,5%
58,8%
52,7%
44,5%
41,2%
47,3%
399
470
288
43,9%
53,4%
71,2%
56,1%
46,6%
28,8%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Menntun (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
76
F lest um má
t r eyst a
54 %
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með
umhverfið?
Spurning 16a
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
24
67
445
649
2,0
5,7
37,6
54,8
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1185
33
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/Óá næ gði r
8%
0,8
1,3
2,8
2,8
Ánæ gði r 9 2 %
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
561
613
2,7%
1,5%
6,4%
5,1%
39,2%
36,2%
51,7%
57,3%
184
214
317
470
2,7%
0,9%
1,3%
2,8%
10,3%
6,5%
5,4%
3,6%
41,3%
39,7%
34,4%
37,2%
45,7%
52,8%
59,0%
56,4%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
164
157
191
176
1,2%
1,3%
2,1%
4,0%
20,4%
5,0%
2,6%
3,4%
46,3%
38,4%
37,7%
33,0%
32,1%
55,3%
57,6%
59,7%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
140
174
2,2%
2,1%
1,1%
6,6%
1,4%
,6%
42,9%
29,3%
33,9%
48,4%
67,1%
64,4%
403
480
295
3,5%
1,5%
1,0%
4,5%
5,2%
8,1%
35,2%
39,4%
36,9%
56,8%
54,0%
53,9%
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (p = .014)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Menntun (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
77
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með
félagslíf?
Spurning 16b
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
61
220
690
194
5,2
18,9
59,2
16,7
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1165
53
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,3
2,2
2,8
2,1
Óánægðir 24%
Ánægðir 76%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
554
601
6,5%
4,2%
18,6%
19,0%
60,1%
58,4%
14,8%
18,5%
184
211
318
452
12,5%
5,7%
3,8%
3,1%
27,7%
19,9%
15,1%
17,5%
46,7%
58,3%
61,6%
63,1%
13,0%
16,1%
19,5%
16,4%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
160
156
189
173
4,4%
4,4%
3,2%
8,1%
13,3%
17,7%
14,8%
16,8%
55,7%
62,0%
64,0%
59,0%
26,6%
15,8%
18,0%
16,2%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
178
135
173
10,7%
2,2%
2,9%
28,7%
21,5%
19,7%
51,7%
57,8%
63,6%
9,0%
18,5%
13,9%
395
473
291
6,3%
4,7%
4,8%
21,8%
18,2%
16,2%
59,5%
57,1%
62,2%
12,4%
20,1%
16,8%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Menntun (p = .047)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
78
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með
menningarlíf?
Spurning 16c
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
59
218
670
212
5,1
18,8
57,8
18,3
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1159
59
100
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,3
2,2
2,8
2,2
Óánægðir
24%
Ánægðir 76%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
547
602
6,2%
4,2%
19,9%
17,6%
56,9%
58,6%
17,0%
19,6%
182
211
317
449
11,0%
3,8%
4,1%
4,0%
23,1%
20,9%
18,0%
16,7%
46,7%
57,3%
59,3%
61,5%
19,2%
18,0%
18,6%
17,8%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
159
153
188
172
4,5%
5,8%
1,6%
6,2%
10,8%
14,8%
8,5%
26,5%
57,3%
61,9%
66,5%
49,4%
27,4%
17,4%
23,4%
17,9%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
178
138
170
9,6%
2,9%
4,7%
25,5%
15,9%
28,8%
56,9%
55,1%
55,9%
8,0%
26,1%
10,6%
393
471
289
6,4%
4,5%
4,5%
22,9%
18,7%
13,5%
54,5%
57,7%
62,3%
16,3%
19,1%
19,7%
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (p = .005)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Menntun (p = .047)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
79
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með
möguleika til að sinna tómstundum og áhugamálum þínum?
Spurning 16d
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
72
155
612
318
6,2
13,4
52,9
27,5
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1157
61
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,4
2,0
2,9
2,6
Óánægðir
20%
Ánægðir 80%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
555
594
6,3%
5,9%
12,6%
14,3%
50,8%
54,7%
30,3%
25,1%
183
212
314
448
15,3%
6,6%
4,5%
3,6%
19,7%
15,6%
13,1%
10,0%
42,6%
47,6%
55,1%
58,0%
22,4%
30,2%
27,4%
28,3%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
159
156
189
170
6,4%
6,3%
3,7%
7,6%
11,5%
11,4%
7,4%
12,9%
51,0%
58,2%
51,3%
57,6%
31,2%
24,1%
37,6%
21,8%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
180
135
167
7,2%
6,7%
6,0%
20,0%
14,1%
16,8%
59,9%
50,4%
52,1%
23,3%
28,9%
25,1%
390
473
288
8,5%
4,4%
6,3%
14,4%
13,5%
11,8%
51,8%
52,2%
55,2%
25,4%
29,8%
26,7%
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Menntun (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
80
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með
framboð á almennri verslun/þjónustu?
Spurning 16e
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
145
352
478
207
12,3
29,8
40,4
17,5
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1182
36
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,9
2,6
2,8
2,2
Óánægðir
42%
Ánægðir
58%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
560
612
12,1%
12,4%
27,9%
31,9%
39,6%
40,5%
20,4%
15,2%
183
215
318
466
11,5%
12,1%
13,5%
11,8%
26,8%
28,4%
30,5%
31,1%
41,5%
38,6%
40,6%
40,8%
20,2%
20,9%
15,4%
16,3%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
165
157
192
175
3,7%
13,8%
5,2%
12,6%
12,9%
36,5%
19,3%
36,6%
35,6%
37,7%
50,5%
44,0%
47,9%
11,9%
25,0%
6,9%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
138
172
12,1%
22,5%
18,6%
26,9%
37,0%
41,3%
50,0%
30,4%
30,8%
11,0%
10,1%
9,3%
404
476
295
14,6%
10,5%
11,9%
31,4%
30,7%
25,8%
39,6%
38,0%
45,8%
14,4%
20,8%
16,6%
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Menntun (p = .038)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
81
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með
framboð á heilbrigðisþjónustu?
Spurning 16f
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
87
211
522
358
7,4
17,9
44,3
30,4
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1179
39
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,5
2,2
2,8
2,6
Óánæg ð ir
2 5%
Á næg ð ir 75%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
555
61
3
7,2%
7,2%
16,4%
19,6%
43,6%
45,2%
32,8%
28,1%
183
213
315
467
8,7%
8,9%
7,0%
6,4%
23,0%
20,7%
17,8%
14,8%
45,4%
46,9%
41,9%
44,3%
23,0%
23,5%
33,3%
34,5%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
163
153
192
176
12,4%
18,1%
10,4%
5,1%
41,0%
48,4%
47,4%
11,9%
42,2%
29,0%
40,6%
46,6%
12,4%
18,1%
10,4%
36,4%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
140
171
14,8%
18,6%
4,7%
27,5%
33,6%
14,6%
40,7%
40,0%
45,0%
17,0%
7,9%
35,7%
403
477
292
8,7%
7,1%
6,2%
18,9%
16,8%
18,8%
45,9%
44,4%
42,1%
26,6%
31,7%
32,9%
Aldur (p = .027)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Menntun (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
82
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með
aðgengi að framhaldsskólamenntun?
Spurning 16g
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
116
172
502
377
9,9
14,7
43,0
32,3
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1167
51
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,7
2,0
2,8
2,7
Óánæg ð ir
2 5%
Á næg ð ir
75%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
552
605
10,9%
8,8%
15,9%
13,9%
42,9%
43,3%
30,3%
34,0%
182
214
319
452
8,8%
8,9%
12,2%
9,3%
16,5%
10,7%
12,2%
17,7%
34,6%
45,3%
47,0%
42,5%
40,1%
35,0%
28,5%
30,5%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
160
155
188
172
3,2%
11,5%
6,9%
18,0%
8,2%
18,5%
8,5%
19,2%
38,0%
46,5%
30,9%
43,0%
50,6%
23,6%
53,7%
19,8%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
140
169
7,7%
8,6%
13,6%
12,1%
17,9%
19,5%
54,4%
48,6%
41,4%
25,8%
25,0%
25,4%
397
473
291
13,1%
8,9%
7,2%
16,4%
15,0%
11,3%
44,6%
41,9%
43,3%
25,9%
34,2%
38,1%
Aldur (p = .022)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Menntun (p = .005)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
83
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með
aðgengi að háskólamenntun?
Spurning 16h
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
261
296
371
217
22,8
25,9
32,4
19,0
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1145
73
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/2,4
2,5
2,7
2,3
Óánæg ð ir
49%
Á næg ð ir
51%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
541
594
23,1%
22,4%
29,2%
23,1%
29,9%
34,7%
17,7%
19,9%
181
212
317
435
32,6%
17,5%
23,3%
20,9%
23,2%
31,1%
24,6%
25,3%
21,5%
31,1%
37,2%
34,0%
22,7%
20,3%
14,8%
19,8%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
159
152
190
166
8,9%
26,6%
6,8%
28,3%
18,5%
25,3%
8,4%
29,5%
28,0%
37,0%
42,1%
32,5%
44,6%
11,0%
42,6%
9,6%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
176
134
167
33,5%
20,9%
35,3%
36,9%
33,6%
31,1%
23,9%
34,3%
28,7%
5,7%
11,2%
4,8%
380
468
291
29,5%
22,4%
14,8%
25,3%
25,6%
26,1%
29,7%
32,9%
35,4%
15,5%
19,0%
23,7%
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Menntun (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
84
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með:
Persónulegt öryggi?
Spurning 16i
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
20
55
518
585
1,7
4,7
44,0
49,7
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1178
40
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/Óánægðir
6%
0,7
1,2
2,8
2,9
Ánægðir
94%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
557
611
1,8%
1,6%
3,1%
6,2%
44,0%
43,7%
51,2%
48,4%
184
215
316
463
3,3%
1,9%
2,2%
0,6%
7,1%
2,3%
4,1%
5,2%
46,2%
42,8%
38,6%
47,3%
43,5%
53,0%
55,1%
46,9%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
163
155
190
176
2,5%
1,9%
1,6%
2,3%
6,8%
6,4%
4,7%
3,4%
54,0%
39,5%
42,1%
41,5%
36,6%
52,2%
51,6%
52,8%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
183
137
173
1,6%
0,7%
1,2%
3,3%
5,1%
3,5%
46,4%
40,1%
43,4%
48,6%
54,0%
52,0%
399
478
294
2,3%
1,5%
1,4%
6,0%
3,6%
4,8%
46,4%
46,2%
36,7%
45,4%
48,7%
57,1%
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (p = .022)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Búseta (p = .038)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
85
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með:
Fjölbreytni starfa?
Spurning 16j
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
213
452
394
108
18,3
38,7
33,8
9,3
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1167
51
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/2,2
2,8
2,7
1,7
Óánægðir
57%
Ánægðir
43%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
Kynferði (p = .035)
Karlar
Konur
555
602
15,1%
21,4%
39,1%
38,4%
36,2%
31,1%
9,5%
9,1%
180
212
319
456
11,7%
15,6%
21,0%
20,2%
39,4%
40,1%
37,6%
38,6%
36,1%
32,5%
32,9%
34,0%
12,8%
11,8%
8,5%
7,2%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
162
157
188
169
3,8%
18,2%
10,6%
24,9%
20,0%
49,7%
47,9%
44,4%
43,8%
25,8%
38,8%
26,0%
32,5%
6,3%
2,7%
4,7%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
138
170
15,4%
27,5%
29,4%
29,1%
39,1%
40,0%
45,1%
28,3%
26,5%
10,4%
5,1%
4,1%
397
473
291
24,4%
14,6%
16,2%
38,0%
40,6%
36,4%
28,0%
36,8%
36,8%
9,6%
8,0%
10,7%
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .002)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
86
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með:
Atvinnutekjur þínar?
Spurning 16k
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
145
325
559
136
12,4
27,9
48,0
11,7
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1165
53
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,9
2,6
2,9
1,8
Óánæg ð ir
40%
Á næg ð ir
60%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
559
597
10,9%
13,9%
22,4%
33,2%
54,0%
42,0%
12,7%
10,9%
178
213
319
455
12,9%
15,5%
10,0%
12,5%
29,8%
29,6%
27,6%
26,6%
46,1%
42,7%
48,0%
51,2%
11,2%
12,2%
14,4%
9,7%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
158
156
191
171
9,0%
13,9%
9,4%
12,9%
25,6%
27,2%
34,6%
32,2%
45,5%
48,7%
49,2%
46,8%
19,9%
10,1%
6,8%
8,2%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
181
137
170
11,6%
15,3%
15,9%
21,0%
27,0%
26,5%
54,7%
43,1%
46,5%
12,7%
14,6%
11,2%
395
473
290
14,9%
11,4%
10,7%
30,6%
26,0%
27,2%
44,8%
50,5%
47,9%
9,6%
12,1%
14,1%
Kynferði (p = .001)
Karlar
Konur
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .017)
Búseta (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
87
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með:
Efnahag fjölskyldunnar?
Spurning 16l
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög óánægð(ur)
Frekar óánægð(ur)
Frekar ánægð(ur)
Mjög ánægð(ur)
145
325
559
136
12,4
27,9
48,0
11,7
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1165
53
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,9
2,6
2,9
1,8
Óánægðir
29%
Ánægðir
71%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
552
601
5,1%
6,3%
24,6%
22,3%
56,2%
55,6%
14,1%
15,8%
180
211
318
452
4,4%
5,2%
6,9%
5,8%
27,2%
26,1%
20,4%
22,3%
51,7%
55,9%
56,6%
57,5%
16,7%
12,8%
16,0%
14,4%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
157
154
187
173
2,6%
7,1%
4,3%
6,9%
20,0%
23,7%
26,7%
21,4%
54,2%
56,4%
59,9%
55,5%
23,2%
12,8%
9,1%
16,2%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
179
139
171
4,5%
9,4%
6,4%
20,1%
26,6%
24,0%
60,3%
47,5%
56,7%
15,1%
16,5%
12,9%
398
471
285
8,3%
4,7%
3,9%
22,6%
24,4%
22,1%
54,3%
55,6%
59,3%
14,8%
15,3%
14,7%
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Búseta (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
88
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Ef þú þyrftir að leita þér að vinnu, hversu líklegt eða ólíklegt þykir þér að eftirtaldar leiðir myndu skila
árangri fyrir þig? a) Opinberar vinnumiðlanir.
Spurning 17a
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Mjög ólíklegt
Frekar ólíklegt
Frekar líklegt
Mjög líklegt
Hlutfall
%
288
326
376
117
26,0
29,4
34,0
10,6
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1107
111
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/2,6
2,7
2,8
1,8
Lí kleg t
4 5%
Ólí kleg t
55%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
ólíklegt
Frekar
ólíklegt
Frekar
líklegt
Mjög
líklegt
Kynferði (p = .001)
Karlar
Konur
526
572
33,8%
18,7%
32,7%
26,2%
27,9%
39,7%
5,5%
15,4%
179
213
305
410
26,3%
22,1%
24,3%
29,3%
32,4%
25,4%
28,2%
31,2%
36,9%
40,4%
33,4%
29,8%
4,5%
12,2%
14,1%
9,8%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
153
147
182
160
25,2%
26,2%
22,5%
23,8%
30,5%
29,5%
28,0%
28,1%
33,8%
32,2%
37,9%
36,9%
10,6%
12,1%
11,5%
11,3%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
176
131
158
23,9%
29,8%
32,3%
29,5%
34,4%
27,2%
35,8%
26,7%
32,3%
10,8%
9,2%
8,2%
372
444
289
25,8%
29,5%
20,8%
30,6%
30,9%
25,6%
35,5%
30,4%
37,7%
8,1%
9,2%
15,9%
Aldur (p = .010)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Búseta (p = .002)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
89
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Ef þú þyrftir að leita þér að vinnu, hversu líklegt eða ólíklegt þykir þér að eftirtaldar leiðir myndu skila
árangri fyrir þig? b) Vinir og kunningjar.
Spurning 17b
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Mjög ólíklegt
Frekar ólíklegt
Frekar líklegt
Mjög líklegt
Hlutfall
%
81
292
585
142
7,4
26,5
53,2
12,9
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1200
118
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,5
2,6
2,9
2,0
Ólíklegt
34%
Líklegt
66%
Frekari greining
Fjöldi
svara
Mjög
ólíklegt
Frekar
ólíklegt
Frekar
líklegt
Mjög
líklegt
531
560
7,3%
7,3%
23,7%
28,8%
55,2%
51,8%
13,7%
12,1%
180
212
305
403
2,8%
5,7%
7,2%
10,4%
18,9%
27,8%
25,2%
30,3%
54,4%
55,2%
55,7%
49,6%
23,9%
11,3%
11,8%
9,7%
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
151
147
181
161
6,0%
6,0%
7,7%
8,1%
30,2%
26,2%
28,7%
28,0%
47,7%
55,0%
52,5%
47,8%
16,1%
12,8%
11,0%
16,1%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
175
130
155
6,3%
6,9%
10,3%
27,4%
20,0%
23,9%
54,9%
63,1%
52,9%
11,4%
10,0%
12,9%
366
447
284
7,1%
6,3%
9,5%
24,9%
23,9%
32,7%
51,9%
56,4%
50,4%
16,1%
13,4%
7,4%
Búseta (p = .004)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
90
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Ef þú þyrftir að leita þér að vinnu, hversu líklegt eða ólíklegt þykir þér að eftirtaldar leiðir myndu skila
árangri fyrir þig? c) Fjölskyldan.
Spurning 17c
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Mjög ólíklegt
Frekar ólíklegt
Frekar líklegt
Mjög líklegt
Hlutfall
%
158
390
411
139
14,4
35,5
37,4
12,7
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1098
120
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/2,1
2,8
2,9
2,0
Ólíklegt
50%
Líklegt
50%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
ólíklegt
Frekar
ólíklegt
Frekar líklegt
Mjög líklegt
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
529
561
15,1%
13,7%
37,2%
33,9%
36,7%
38,0%
11,0%
14,4%
180
211
306
401
3,3%
15,2%
17,0%
17,0%
22,8%
37,0%
35,9%
40,1%
46,1%
38,9%
37,6%
32,7%
27,8%
9,0%
9,5%
10,2%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
152
147
178
161
13,3%
15,4%
16,9%
11,2%
38,0%
28,2%
34,3%
34,2%
37,3%
45,0%
36,0%
39,8%
11,3%
11,4%
12,9%
14,9%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
173
129
158
12,7%
14,7%
16,5%
45,1%
27,9%
38,6%
30,1%
45,7%
31,0%
12,1%
11,6%
13,9%
366
447
282
10,9%
14,1%
19,5%
28,7%
34,7%
45,7%
45,4%
36,9%
28,0%
15,0%
14,3%
6,7%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Búseta (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
91
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Ef þú þyrftir að leita þér að vinnu, hversu líklegt eða ólíklegt þykir þér að eftirtaldar leiðir myndu skila
árangri fyrir þig? d) Tengsl við fólk í atvinnulífinu.
Spurning 17d
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Mjög ólíklegt
Frekar ólíklegt
Frekar líklegt
Mjög líklegt
Hlutfall
%
44
152
604
345
3,8
13,3
52,8
30,1
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1145
73
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,1
2,0
2,9
2,7
Ólí kleg t
17%
Lí kleg t
83%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
ólíklegt
Frekar
ólíklegt
Frekar
líklegt
Mjög
líklegt
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
553
583
3,6%
4,1%
10,8%
15,4%
52,8%
53,0%
32,7%
27,4%
182
212
317
434
3,3%
1,4%
2,8%
6,0%
12,1%
16,5%
8,5%
15,7%
52,2%
50,9%
54,3%
52,8%
32,4%
31,1%
34,4%
25,6%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
158
151
189
166
3,8%
2,6%
3,7%
5,4%
14,7%
11,8%
11,1%
11,4%
47,4%
51,6%
57,1%
56,0%
34,0%
34,0%
28,0%
27,1%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
180
137
164
2,2%
2,9%
6,1%
13,9%
14,6%
15,9%
54,4%
52,6%
48,8%
29,4%
29,9%
29,3%
386
465
291
6,7%
2,4%
2,4%
14,0%
11,2%
15,8%
54,7%
52,7%
50,2%
24,6%
33,8%
31,6%
Aldur (p = .004)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Búseta (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
92
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Hvernig tengist stóriðjuframkvæmdunum á Austurlandi:
Ég hef verið að vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar.
Spurning 18a
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Á mjög vel við um
mig
Á frekar vel við um
mig
Á frekar illa við um
mig
Á mjög illa við um
mig
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
70
6,4
1,5
59
5,4
1,3
62
5,7
1,4
899
82,5
2,3
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1090
128
100,0
Samtals svarendur
1218
Á vel
við 12%
Á illa við 88%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Á mjög vel
við um mig
Á frekar vel
við um mig
Á frekar illa
við um mig
Á mjög illa
við um mig
517
565
9,1%
3,7%
8,9%
2,3%
8,5%
3,2%
73,5%
90,8%
180
214
256
319
5,6%
7,9%
5,6%
6,6%
6,1%
3,7%
5,6%
5,9%
6,1%
6,1%
4,3%
6,4%
82,2%
82,2%
84,5%
81,2%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
160
141
176
159
5,7%
2,8%
2,3%
6,9%
5,1%
4,2%
6,3%
4,4%
1,9%
2,8%
6,8%
6,9%
87,3%
90,2%
84,7%
81,8%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
169
127
158
20,1%
2,4%
3,2%
10,7%
5,5%
1,3%
8,3%
7,9%
5,1%
60,9%
84,3%
90,5%
348
445
292
5,7%
8,1%
4,8%
6,9%
6,3%
2,4%
6,3%
6,3%
4,1%
81,0%
79,3%
88,7%
Kynferði (p = .001)
Karlar
Konur
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .029)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
93
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hvernig tengist stóriðjuframkvæmdunum á Austurlandi:
Fyrirtæki/aðili sem ég vinn hjá hefur verið að vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar.
Spurning 18b
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Á mjög vel við um
mig
Á frekar vel við um
mig
Á frekar illa við um
mig
Á mjög illa við um
mig
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
91
8,4
1,6
74
6,8
1,5
52
4,8
1,3
868
80,0
2,4
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1085
133
100,0
Samtals svarendur
1218
Á vel við 15%
Á illa við 85%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Á mjög vel
við um mig
Á frekar vel
við um mig
Á frekar illa
við um mig
Á mjög illa
við um mig
512
564
12,7%
4,3%
9,0%
5,0%
7,0%
2,8%
71,3%
87,9%
148
213
302
389
6,1%
9,4%
8,3%
9,0%
7,7%
7,5%
5,6%
6,9%
4,4%
2,8%
5,3%
5,7%
81,8%
80,3%
80,8%
78,4%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
158
7,7%
6,4%
3,8%
82,1%
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
143
173
157
4,8%
5,2%
7,0%
4,8%
6,4%
5,1%
2,8%
6,4%
6,4%
87,6%
82,1%
81,5%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
169
127
158
24,3%
1,6%
5,7%
11,2%
8,7%
5,1%
4,7%
5,5%
3,8%
59,8%
84,3%
85,4%
Ekkert umfram grunnnám
345
9,6%
7,5%
6,1%
76,8%
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
443
292
8,6%
6,8%
8,4%
3,8%
5,0%
3,1%
78,1%
86,3%
Kynferði (p = .001)
Karlar
Konur
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (e-m)
94
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Hvernig tengist stóriðjuframkvæmdunum á Austurlandi:
Fyrirtæki/aðili sem ég vinn hjá hefur verið að selja vörur/þjónustu til framkvæmdaaðila.
Spurning 18c
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Á mjög vel við um
mig
Á frekar vel við um
mig
Á frekar illa við um
mig
Á mjög illa við um
mig
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
93
8,6
1,7
81
7,5
1,6
75
6,9
1,5
838
77,1
2,5
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1087
131
100,0
Samtals svarendur
1218
Á vel við 16 %
Á illa við 8 4 %
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Á mjög vel
við um mig
Á frekar vel
við um mig
Á frekar illa
við um mig
Á mjög illa
við um mig
515
563
12,6%
4,8%
9,9%
5,3%
9,7%
4,4%
67,8%
85,4%
180
213
304
298
8,3%
8,9%
8,2%
8,7%
8,9%
6,1%
6,9%
7,9%
7,8%
6,1%
6,9%
6,9%
75,0%
78,9%
78,0%
76,4%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
160
142
175
157
8,9%
4,2%
8,0%
4,5%
8,9%
8,3%
7,4%
5,7%
3,8%
2,1%
10,9%
8,9%
78,5%
85,4%
73,7%
80,9%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
170
126
157
24,1%
2,4%
5,1%
8,8%
7,1%
5,7%
9,4%
6,3%
5,7%
57,6%
84,1%
83,4%
343
444
293
9,6%
9,0%
6,5%
7,0%
9,9%
4,1%
8,2%
7,4%
4,8%
75,2%
73,6%
84,6%
Kynferði (p = .001)
Karlar
Konur
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .013)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
95
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hvernig tengist stóriðjuframkvæmdunum á Austurlandi:
Nánir ættingjar mínir eða vinir hafa verið að vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar.
Spurning 18d
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
Á mjög vel við um
mig
Á frekar vel við um
mig
Á frekar illa við um
mig
Á mjög illa við um
mig
191
17,3
2,2
206
18,7
2,3
Á vel við mig
36%
144
13,1
2,0
561
50,9
3,0
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1102
116
100,0
Samtals svarendur
1218
Á illa við mig
64%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Á mjög vel
við um mig
Á frekar vel
við um mig
Á frekar illa
við um mig
Á mjög illa
við um mig
Kynferði (p = .029)
Karlar
Konur
522
571
18,4%
15,9%
20,1%
17,5%
15,1%
11,4%
46,4%
55,2%
181
213
307
401
23,8%
18,3%
15,6%
15,2%
19,9%
20,2%
18,6%
17,5%
12,7%
14,1%
12,4%
13,2%
43,6%
47,4%
53,4%
54,1%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
159
143
178
160
14,6%
6,9%
11,2%
23,8%
15,3%
13,8%
20,8%
20,6%
8,9%
16,6%
10,7%
15,6%
61,1%
62,8%
57,3%
40,0%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
144
128
159
32,2%
11,7%
18,2%
28,2%
14,8%
15,1%
11,5%
16,4%
12,6%
28,2%
57,0%
54,1%
354
449
293
20,1%
17,1%
14,7%
18,4%
19,8%
17,7%
10,5%
15,1%
11,9%
51,1%
47,9%
55,6%
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
96
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Hefur þú mikla eða litla trú á því að stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi hafi bætt fjárhagslega afkomu
þína?
Spurning 19
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Mjög mikla trú
Frekar mikla trú
Frekar litla trú
Mjög litla trú
Hlutfall
%
93
144
272
651
8,0
12,4
23,4
56,1
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1160
58
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,6
1,9
2,4
2,9
Mikla trú 20%
Litla trú 80%
Frekari greining
Fjöldi
svara
Mjög
mikla trú
Frekar mikla
trú
Frekar litla
trú
551
599
10,3%
5,8%
15,6%
9,5%
25,0%
22,0%
49,0%
62,6%
182
210
318
450
7,1%
8,6%
7,9%
8,2%
11,5%
12,4%
13,5%
12,0%
27,5%
27,6%
22,3%
20,7%
53,8%
51,4%
56,3%
59,1%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
162
154
185
170
5,6%
1,3%
3,8%
8,2%
9,4%
7,7%
13,0%
12,4%
24,4%
17,3%
25,4%
30,0%
60,6%
73,7%
57,8%
49,4%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
179
137
173
26,3%
2,9%
5,8%
24,6%
8,8%
9,2%
21,2%
24,1%
21,4%
27,9%
64,2%
63,6%
389
472
292
8,2%
9,7%
4,8%
11,6%
14,6%
10,3%
26,2%
22,9%
20,9%
54,0%
52,8%
64,0%
Mjög litla trú
Kynferði (p = .001)
Karlar
Konur
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .017)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
97
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hvort telur þú, þegar á heildina er litið, að stóriðjuframkvæmdirnar muni hafa jákvæð eða neikvæð áhrif
á mannlíf í þínu byggðarlagi?
Spurning 20
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
Mjög jákvæð áhrif
Frekar jákvæð áhrif
Engin áhrif
Frekar neikvæð
áhrif
130
316
581
99
11,1
26,9
49,5
8,4
1,8
2,5
2,9
1,6
Mjög neikvæð áhrif
47
4,0
1,1
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1173
47
100,0
Samtals svarendur
1218
Jákvæð áhr if
38%
Eng in áhr if
50 %
N eikvæð áhr if
12 %
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
jákvæð áhrif
Frekar jákvæð
áhrif
Engin
áhrif
Frekar
neikvæð áhrif
Mjög
neikvæð áhrif
Kynferði (p = .034)
Karlar
Konur
558
605
13,8%
8,6%
28,0%
25,8%
47,1%
52,1%
7,5%
9,3%
3,6%
4,3%
183
213
320
457
8,2%
12,2%
11,6%
11,4%
19,1%
28,2%
26,6%
29,8%
55,2%
46,9%
48,4%
49,2%
8,7%
8,9%
9,1%
7,7%
8,7%
3,8%
4,4%
2,0%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
163
155
188
4,3%
,6%
7,4%
16,1%
17,2%
31,9%
60,9%
64,3%
56,9%
11,2%
11,5%
3,7%
7,5%
6,4%
0,0%
Austurland (Norðursvæði)
174
13,2%
39,7%
37,4%
5,2%
4,6%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
138
172
41,8%
2,9%
2,9%
41,2%
20,3%
17,4%
7,7%
56,5%
68,6%
6,6%
17,4%
6,4%
2,7%
2,9%
4,7%
396
478
291
10,6%
13,2%
8,2%
29,0%
27,4%
22,7%
48,2%
48,5%
53,3%
6,8%
8,4%
11,0%
5,3%
2,5%
4,8%
Aldur (p = .017)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .042)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
98
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Hefur þú mikla eða litla trú á bættri fjárhagslegri afkomu þinni í tengslum við starfrækslu álvers í
Reyðarfirði?
Spurning 22
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Mjög mikla trú
Frekar mikla trú
Frekar litla trú
Mjög litla trú
Hlutfall
%
58
124
320
664
5,0
10,6
27,4
56,9
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1166
52
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/1,2
1,8
2,6
2,8
M ikla t r ú
16 %
Lit la t r ú
84%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
mikla trú
Frekar mikla
trú
Frekar litla
trú
Mjög litla
trú
554
601
6,5%
3,7%
13,5%
8,0%
28,0%
27,0%
52,0%
61,4%
183
210
318
454
3,8%
4,8%
5,0%
5,5%
9,8%
11,9%
8,8%
11,7%
27,9%
28,6%
30,8%
24,2%
58,5%
54,8%
55,3%
58,6%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
162
150
189
174
3,1%
2,0%
2,6%
2,3%
8,1%
4,6%
10,1%
11,5%
20,6%
16,4%
30,7%
40,2%
68,1%
77,0%
56,6%
46,0%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
183
137
170
15,8%
5,8%
2,4%
24,0%
6,6%
7,1%
29,0%
25,5%
26,5%
31,1%
62,0%
64,1%
397
470
293
5,3%
6,4%
2,4%
10,1%
13,6%
6,8%
30,0%
27,4%
23,9%
54,7%
52,6%
66,9%
Kynferði (p = .001)
Karlar
Konur
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
99
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hversu líklegt eða ólíklegt er að þú munir sækjast eftir vinnu við álver í Reyðarfirði?
Spurning 23
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Mjög líklegt
Frekar líklegt
Frekar ólíklegt
Mjög ólíklegt
Alveg útilokað
Hlutfall
%
20
29
196
343
593
1,7
2,5
16,6
29,0
50,2
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1181
37
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/-
Líklegt
4%
0,7
0,9
2,1
2,6
2,9
Ólíklegt
46%
Útilokað
50%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög
líklegt
Frekar
líklegt
Frekar
ólíklegt
Mjög
ólíklegt
Alveg
útilokað
Kynferði (p = .001)
Karlar
Konur
559
611
1,4%
2,0%
3,8%
1,1%
20,4%
13,4%
32,0%
26,0%
42,4%
57,4%
184
212
319
465
1,1%
1,9%
3,8%
,4%
5,4%
,9%
2,8%
1,7%
13,6%
18,9%
17,2%
16,3%
20,1%
30,7%
30,1%
31,0%
59,8%
47,6%
46,1%
50,5%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
166
154
191
176
0,0%
0,0%
0,0%
0,6%
,6%
,6%
1,6%
2,3%
11,0%
12,2%
16,2%
16,5%
22,0%
19,2%
30,4%
30,7%
66,5%
67,9%
51,8%
50,0%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
184
136
173
7,1%
4,4%
8,2%
2,9%
,6%
31,0%
14,7%
12,7%
33,2%
36,0%
31,2%
20,7%
41,9%
55,5%
402
477
293
2,0%
1,9%
1,0%
2,0%
4,0%
,7%
17,9%
18,4%
11,9%
29,1%
30,6%
26,3%
49,0%
45,1%
60,1%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .002)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
100
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Hvort telur þú að starfræksla álvers í Reyðarfirði muni hafa jákvæð eða neikvæð áhrif á mannlíf í þínu
byggðarlagi?
Spurning 24
Niðurstöður:
Fjöldi
Hlutfall
%
Mjög jákvæð áhrif
Frekar jákvæð áhrif
Engin áhrif
Frekar neikvæð áhrif
Mjög neikvæð áhrif
85
285
691
78
35
7,2
24,3
58,9
6,6
3,0
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1174
44
100,0
Samtals svarendur
1218
Svör
Vikmörk
+/1,5
2,5
2,8
1,4
1,0
Engin áhrif
59%
Jákvæð áhrif
32%
Neikvæð áhrif
10%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mjög jákvæð
áhrif
Frekar jákvæð
áhrif
Engin
áhrif
Frekar
neikvæð áhrif
Mjög neikvæð
áhrif
Kynferði (p = .011)
Karlar
Konur
556
607
9,2%
5,6%
27,2%
21,4%
55,0%
62,6%
6,1%
6,9%
2,5%
3,5%
184
211
318
460
4,9%
7,6%
7,2%
8,0%
17,9%
25,6%
23,9%
26,3%
62,0%
56,9%
58,8%
58,7%
8,7%
7,6%
6,0%
5,9%
6,5%
2,4%
4,1%
1,1%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
164
153
188
173
1,9%
1,9%
4,8%
5,8%
12,3%
7,1%
26,6%
32,4%
73,5%
81,3%
63,8%
52,6%
6,8%
7,1%
3,7%
5,2%
5,6%
2,6%
1,1%
4,0%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
183
138
173
29,0%
2,9%
1,7%
53,0%
20,3%
12,1%
9,8%
57,2%
79,8%
4,4%
16,7%
5,2%
3,8%
2,9%
1,2%
7,5%
9,1%
4,1%
25,3%
24,1%
23,3%
57,4%
59,1%
59,9%
6,3%
5,9%
8,6%
3,5%
1,9%
4,1%
7,5%
9,1%
4,1%
Aldur (p = .026)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
101
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hvort telur þú að íbúafjöldi í þínu byggðarlagi muni aukast, standa í stað eða dragast saman fram til
ársins 2010 frá því sem nú er?
Spurning 26
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
Íbúafjöldi mun aukast
mikið (+10%)
Íbúafjöldi mun aukast
nokkuð (+2-10%)
Íbúafjöldi verður
svipaður og nú er
Íbúafjöldi mun dragast
nokkuð saman (-210%)
Íbúafjöldi mun dragast
mikið saman (-10%)
1216
11,2
1,8
466
41,5
2,9
360
32,1
2,7
140
12,5
1,9
30
2,7
0,9
Samtals fjöldi svara
(Veit ekki)
(Svarar ekki)
1122
69
27
100,0
Samtals svarendur
1218
stendur í stað
32%
samdráttur
15%
aukning
53%
Frekari greining:
Íbúafjöldi mun
aukast mikið
(+10%)
Íbúafjöldi mun
aukast nokkuð
(+2-10%)
Íbúafjöldi verður
svipaður og nú
er
Íbúafjöldi mun
dragast nokkuð
saman (-2-10%)
Íbúafjöldi mun
dragast mikið
saman (-10%)
528
583
12,5%
10,3%
41,5%
41,2%
29,5%
34,3%
14,2%
11,1%
2,3%
3,1%
176
208
301
436
15,3%
12,0%
11,3%
9,2%
40,3%
48,1%
40,5%
39,4%
32,4%
29,8%
31,2%
33,7%
9,1%
9,1%
14,3%
14,2%
2,8%
1,0%
2,7%
3,4%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
157
148
188
157
29,0%
7,3%
4,8%
5,1%
54,8%
39,3%
53,7%
21,7%
16,1%
26,7%
36,7%
47,1%
0,0%
22,0%
4,3%
17,8%
0,0%
4,7%
,5%
8,3%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
177
130
163
23,2%
0,8%
6,7%
54,2%
23,1%
36,8%
13,6%
53,7%
36,8%
7,9%
19,0%
19,0%
1,1%
3,3%
,6%
372
452
290
10,8%
9,7%
13,8%
33,1%
45,6%
46,6%
36,8%
32,3%
25,9%
15,1%
10,6%
11,7%
4,3%
1,8%
2,1%
Fjöldi
svara
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
102
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Hvort telur þú að verð á íbúðarhúsnæði í þínu byggðarlagi muni hækka, standa í stað eða lækka
fram til ársins 2010 frá því sem nú er?
Spurning 27
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Verð mun hækka
mikið (+10%)
Verð mun hækka
nokkuð (+2-10%)
Verð mun standa í
stað
Verð mun lækka
nokkuð (-2-10%)
Verð mun lækka
mikið (-10%)
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
98
8,9
1,7
582
53,1
3,0
334
30,4
2,7
70
6,4
1,4
13
1,2
0,6
Samtals fjöldi svara
(Veit ekki)
(Svarar ekki)
1097
86
35
100,0
Samtals svarendur
1218
Standa í stað
30%
Lækka
8%
Hækka
62%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Verð mun
hækka
mikið
(+10%)
Verð mun
hækka
nokkuð
(+2-10%)
Verð mun
standa í stað
Verð mun
lækka
nokkuð (-210%)
Verð mun
lækka mikið
(-10%)
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
530
557
11,3%
6,5%
51,5%
54,6%
30,2%
30,9%
6,0%
6,8%
0,9%
1,3%
158
206
299
433
12,0%
8,3%
8,7%
8,3%
49,4%
56,3%
50,5%
54,5%
27,2%
29,6%
34,4%
29,3%
8,9%
4,9%
5,4%
6,9%
2,5%
1,0%
1,0%
0,9%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
150
144
184
157
13,5%
8,9%
5,4%
10,8%
62,2%
56,8%
58,7%
47,1%
21,6%
28,1%
27,7%
35,0%
2,7%
4,8%
8,2%
6,4%
0,0%
1,4%
0,0%
0,6%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
186
127
156
11,8%
4,7%
7,1%
41,6%
45,7%
59,0%
32,6%
41,7%
28,2%
10,1%
6,3%
5,1%
3,9%
1,6%
0,6%
356
449
287
7,6%
9,4%
9,8%
47,8%
56,6%
53,7%
35,4%
27,2%
30,0%
7,3%
6,0%
5,9%
2,0%
0,9%
0,7%
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
103
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hversu margir af þínum nánustu vinum búa á sama svæði og þú?
Spurning 28
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
Allir eða næstum
allir
139
11,7
1,8
Flestir
Nokkrir
Engir eða næstum
engir
Ég á enga nána vini
513
413
101
43,1
34,7
8,5
2,8
2,7
1,6
25
2,1
0,8
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1191
27
100,0
Samtals svarendur
1218
N o kkr ir
3 5%
Eng ir / á eng a
11%
A llir / f lest ir
54 %
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Allir eða
næstum allir
Flestir
Nokkrir
Engir eða
næstum engir
Ég á enga
nána vini
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
564
615
12,1%
11,4%
45,0%
41,3%
34,9%
34,1%
6,4%
10,6%
1,6%
2,6%
184
215
319
472
20,1%
10,2%
12,9%
8,3%
37,5%
44,2%
44,8%
43,6%
31,0%
29,3%
34,2%
38,8%
9,8%
12,6%
6,0%
7,8%
1,6%
3,7%
2,2%
1,5%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
165
157
193
178
29,4%
3,1%
13,0%
10,1%
39,3%
39,6%
49,2%
39,3%
22,7%
45,9%
29,5%
36,0%
8,0%
8,2%
6,2%
11,8%
0,6%
3,1%
2,1%
2,8%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
184
139
173
11,4%
6,5%
7,5%
46,,2%
41,0%
45,7%
32,6%
41,0%
36,4%
8,2%
10,1%
7,5%
1,6%
1,4%
2,9%
409
479
296
13,0%
10,9%
11,1%
45,0%
48,2%
32,1%
34,0%
32,2%
39,5%
5,9%
7,9%
13,2%
2,2%
0,8%
4,1%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
104
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Hversu oft hittir þú nánustu vini þína?
Spurning 29
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
Daglega
Að minnsta kosti
vikulega
Að minnsta kosti
einu sinni í mánuði
Sjaldnar
Aldrei eða næstum
aldrei
182
527
15,4
44,5
2,1
2,8
321
27,1
2,5
147
7
12,0
0,6
1,9
0,4
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1184
34
100,0
Samtals svarendur
1218
a.m.k mán.lega
27%
Sjaldnar en einu
sinni í mán13%
Daglega
15%
a.m.k vikulega
45%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Daglega
Að minnsta
kosti vikulega
Að minnsta
kosti einu
sinni í mánuði
Aldrei eða
næstum aldrei
Sjaldnar
Kynferði (e-m)
Karlar
559
Konur
614
13,4%
17,3%
45,8%
43,5%
27,2%
26,9%
13,2%
11,6%
33,2%
39,7%
17,4%
8,2%
15,9%
42,1%
22,9%
18,2%
13,9%
48,3%
28,4%
9,1%
9,2%
45,1%
31,8%
13,7%
15,4%
49,4%
27,2%
6,8%
13,4%
45,2%
29,3%
10,8%
14,7%
42,4%
29,3%
13,6%
16,3%
41,0%
25,8%
16,9%
14,1%
48,9%
25,0%
10,9%
20,9%
41,0%
21,6%
15,8%
14,0%
43,6%
30,2%
12,2%
21,6%
14,0%
9,2%
41,3%
46,8%
45,4%
25,8%
27,8%
27,3%
10,8%
11,3%
16,7%
0,4%
0,8%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
184
28-37 ára
214
38-47 ára
317
48-65 ára
468
1,6%
0,9%
0,3%
0,2%
Búseta (e-m)
Áhrifasvæði Reykjavíkur
164
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
155
Eyjafjarðasvæðið
191
Austurland (Norðursvæði)
178
Austurland (Miðsvæði)
184
Austurland (Suðursvæði)
139
Suðurland að Árborg
172
1,2%
1,3%
0,0%
0,0%
1,1%
0,7%
0,0%
Búseta (p = .001)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
407
479
293
0,5%
0,2%
1,4%
105
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Myndir þú vilja hafa meiri eða minni samskipti við þína nánustu vini í framtíðinni en þú hefur gert til
þessa?
Spurning 30
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Mun meiri
Heldur meiri
Hvorki meiri né
minni
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
251
512
415
21,2
43,3
35,1
2,3
2,8
2,7
4
1
0,3
0,1
0,3
0,2
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1183
35
100,0
Samtals svarendur
1218
Heldur minni
Mun minni
Hvorki né
35%
Meiri
65%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mun
meiri
Heldur meiri
Hvorki meiri
né minni
Heldur
minni
Mun minni
Kynferði (p = .001)
Karlar
Konur
558
613
17,2%
25,0%
41,8%
44,7%
40,5%
30,2%
0,5%
0,2%
0,0%
0,0%
183
214
317
468
24,6%
24,3%
20,5%
19,0%
41,5%
47,2%
43,8%
41,7%
32,8%
28,0%
35,6%
38,9%
0,5%
0,5%
0,0%
0,4%
,5%
0,0%
0,0%
0,0%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
164
156
193
174
19,8%
25,9%
21,2%
21,3%
45,7%
45,6%
43,5%
42,0%
33,3%
27,8%
35,2%
36,2%
1,2%
0,6%
0,0%
0,6%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
139
174
19,8%
20,9%
20,1%
45,1%
38,1%
42,0%
34,6%
41,0%
37,9%
0,0%
0,0%
0,0%
0,5%
0,0%
0,0%
406
479
293
22,7%
20,5%
20,8%
38,9%
42,0%
51,2%
38,2%
37,2%
27,3%
0,2%
0,2%
0,7%
0,0%
0,2%
0,0%
Aldur (e-m)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Búseta (p = .038)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
106
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Hversu margir af þínum nánustu ættingjum (systkini, foreldrar, uppkomin börn) búa á sama svæði og
þú? (á sama stað, í sama sveitarfélagi eða á nærliggjandi stöðum)
Spurning 31
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
Allir eða næstum
allir
197
16,6
2,1
Flestir
Nokkrir
Engir eða næstum
engir
Ég á enga nána
ættingja
370
314
162
31,2
26,5
13,6
2,6
2,5
2,0
144
12,1
1,7
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1187
31
100,0
Samtals svarendur
1218
Engir/á enga
26%
Nokkrir
26%
Allir/flestir
48%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Allir eða
næstum
allir
Flestir
Nokkrir
Engir eða
næstum engir
Ég á enga
nána ættingja
Kynferði (e-m)
Karlar
Konur
560
615
15,0%
18,0%
32,1%
30,2%
28,4%
24,7%
13,2%
14,1%
11,3%
12,8%
183
214
320
469
29,0%
19,6%
15,6%
11,1%
31,7%
30,8%
33,8%
29,4%
23,0%
24,3%
21,9%
31,8%
9,8%
12,1%
12,8%
16,4%
6,6%
13,1%
15,9%
11,3%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
164
157
191
178
32,1%
8,2%
21,5%
12,4%
29,6%
24,5%
35,6%
35,4%
21,6%
32,1%
24,6%
25,8%
11,1%
18,2%
7,9%
15,2%
5,6%
17,0%
10,5%
11,2%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
139
175
17,0%
10,1%
13,7%
33,0%
30,2%
28,6%
24,7%
27,3%
29,1%
14,8%
15,1%
14,3%
10,4%
17,3%
14,3%
408
479
296
17,6%
16,7%
14,9%
33,6%
29,9%
30,1%
27,7%
29,2%
20,3%
12,7%
11,5%
18,2%
8,3%
12,7%
16,6%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (p = .002)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
107
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Hversu oft hittir þú nánustu ættingja þína?
Spurning 32
Niðurstöður:
Svör
Fjöldi
Hlutfall
%
Vikmörk
+/-
Daglega
Að minnsta kosti
vikulega
Að minnsta kosti
einu sinni í mánuði
Sjaldnar
Aldrei eða næstum
aldrei
225
461
19,0
38,9
2,2
2,8
275
23,2
2,4
214
9
18,1
0,8
2,2
0,5
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1184
34
Samtals svarendur
1218
a.m.k mán.leg a
23%
Sjald nar en einu
sinni í mán 2 4 %
D ag leg a
19 %
a.m.k vikuleg a
39%
100,0
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Daglega
Að minnsta
kosti vikulega
Að minnsta
kosti einu
sinni í mánuði
Sjaldnar
Aldrei eða
næstum aldrei
Kynferði (p = .003)
Karlar
Konur
560
612
14,5%
22,7%
40,5%
37,6%
26,3%
20,8%
18,2%
18,0%
0,5%
1,0%
184
215
319
465
32,1%
23,3%
12,2%
16,6%
31,0%
37,2%
44,5%
39,1%
25,0%
20,5%
23,5%
23,4%
10,9%
18,6%
18,5%
20,4%
1,1%
0,5%
1,3%
0,4%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
164
155
193
177
19,8%
15,3%
21,8%
16,9%
45,1%
35,7%
46,6%
39,5%
25,9%
29,3%
16,1%
20,9%
8,6%
19,7%
15,5%
20,9%
0,6%
0,0%
0,0%
1,7%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
183
139
172
20,8%
20,1%
18,0%
35,5%
30,9%
37,2%
23,0%
15,8%
31,4%
20,2%
32,4%
11,6%
0,5%
0,7%
1,7%
407
477
295
23,1%
18,4%
14,6%
38,6%
39,8%
37,6%
20,9%
23,1%
26,4%
16,5%
17,8%
21,0%
1,0%
0,8%
0,3%
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (p = .001)
Búseta (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
108
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Myndir þú vilja hafa meiri eða minni samskipti við þína nánustu ættingja í framtíðinni en þú hefur gert
til þessa?
Spurning 33
Niðurstöður:
Svör
Mun meiri
Heldur meiri
Hvorki meiri né minni
Heldur og mun minni
Fjöldi
Hlutfall
%
334
459
381
7
28,3
38,9
32,3
0,6
Samtals fjöldi svara
(Svarar ekki)
1181
37
100,0
Samtals svarendur
1218
Vikmörk
+/H v or k i m e i r i né
2,6
2,8
2,7
0,4
m i nni
32%
Meiri
67%
Frekari greining:
Fjöldi
svara
Mun
meiri
Heldur meiri
Hvorki meiri
né minni
Heldur minni
Mun minni
Kynferði (p = .001)
40,1%
36,3%
0,5%
0,2%
610
22,9
%
33,4%
38,2%
28,0%
0,3%
0,0%
184
215
316
465
25,0%
23,3%
28,2%
31,8%
35,9%
46,0%
39,9%
36,1%
35,9%
30,2%
32,0%
32,0%
2,2%
0,5%
0,0%
0,0%
1,1%
0,0%
0,0%
0,0%
Áhrifasvæði Reykjavíkur
Vesturland,Vestfirðir,N-Vestra
Eyjafjarðasvæðið
Austurland (Norðursvæði)
162
156
193
176
23,8%
34,8%
26,9%
27,3%
36,9%
37,3%
38,3%
40,3%
38,1%
27,8%
33,7%
31,8%
0,6%
0,0%
1,0%
0,6%
0,6%
0,0%
0,0%
0,0%
Austurland (Miðsvæði)
Austurland (Suðursvæði)
Suðurland að Árborg
182
138
172
29,7%
35,5%
22,1%
38,5%
33,3%
46,5%
31,9%
30,4%
31,4%
0,0%
0,7%
0,0%
0,5%
0,0%
0,0%
406
475
295
27,6%
30,3%
26,4%
35,5%
39,2%
42,7%
36,2%
29,7%
30,8%
0,5%
0,6%
0,0%
0,2%
0,2%
0,0%
Karlar
559
Konur
Aldur (p = .001)
18-27 ára
28-37 ára
38-47 ára
48-65 ára
Búseta (e-m)
Búseta (e-m)
Ekkert umfram grunnnám
Framhaldsskólapróf
Háskólapróf
109
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
110
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
VIÐAUKI II
YFIRLIT UM DREIFINGU SVARA, ORÐALAG SPURNINGA OG
UPPSETNINGU SPURNINGALISTANS
111
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Um framsetningu upplýsinga í yfirliti um dreifingu svara, orðalag
spurninga og uppsetningu spurningalistans
Hér á eftir gefur að líta spurningalistann eins og kann var lagður fyrir og hlutfallslega dreifingu
svara í fjölvalsspurningum. Hlutfallstölur eru í hverju tilviki reiknaðar af fjölda gildra svara, það er
að segja að frádregnum þeim sem kunna að hafa sleppt því að svara viðkomandi spurningu.
Jafnframt er um að ræða öll gild svör; það er að segja alls úrtakshópsins.
112
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Samfélagsáhrif álvers- og virkjunarframkvæmda á Austurlandi
Akureyri, 19. febrúar 2007
Ágæti viðtakandi.
Alþingi ályktaði þann 11. mars 2003 að fela Byggðarannsóknastofnun í samvinnu við
Þróunarfélag Austurlands að „fylgjast með samfélagsbreytingum og þróun byggðar og atvinnulífs
á því landsvæði þar sem áhrifa álvers- og virkjunarframkvæmda á Austurlandi gætir mest“. Með
aðkomu Iðnaðar- og viðskiptaráðuneytisins og Byggðastofnunar að verkefninu var þessum
aðilum gert mögulegt að ráðast í nokkuð viðamikla rannsókn á áhrifum álvers- og
virkjunarframkvæmda á Austurlandi á samfélag og byggð.
Hluti af þessari rannsókn er könnunin sem þú hefur nú fengið í hendur. Valið hefur verið um
3.200 manna úrtak fólks á landinu öllu og kom þitt nafn upp í úrtakinu. Áður hefur farið fram
úrtakskönnun um sama efni árið 2004 en hún tók aðeins til fólks sem búsett var innan
skilgreindrar fjarlægðar frá helstu framkvæmdasvæðunum á Austurlandi í upphafi ársins 2002.
Það skiptir mjög miklu fyrir gildi rannsóknarinnar að fá svör sem flestra er lenda í
úrtakinu. Það er einnig mikilvægt að aðeins sá sem fær rannsóknina senda, svari
spurningalistanum. Því viljum við biðja þig að svara þessum spurningalista og leggja rannsókninni
þar með lið.
Vegna umfangs rannsóknarinnar er vel mögulegt að fleiri en einn einstaklingur á sama heimili hafi
fengið spurningalista sendan. Samt sem áður er mikilvægt fyrir rannsóknina að allir þeir sem
hafa fengið spurningalistann í hendur svari honum.
Farið verður með svör þín sem trúnaðarmál og verður meðhöndlun og úrvinnsla gagna í höndum
sérfræðinga við RHA – Rannsókna- og þróunarmiðstöð Háskólans á Akureyri. Við framkvæmd
rannsóknarinnar er í hvívetna farið að ákvæðum laga um persónuvernd og meðferð
persónuupplýsinga (nr. 77, 23. maí 2000) og verður tryggt að ekki verður á nokkurn hátt unnt að
rekja niðurstöður til einstakra þátttakenda.
Við viljum biðja þig að svara spurningalistanum og setja í póst innan tveggja vikna frá
móttöku listans. Meðfylgjandi er umslag sem þú getur látið ófrímerkt í póst. Ef þú hefur
einhverjar spurningar um listann eða útfyllingu hans hans er þér velkomið að hringja í Hjalta
Jóhannesson verkefnisstjóra rannsóknarinnar hjá RHA – Rannsókna- og þróunarmiðstöð
Háskólans á Akureyri í síma 460-8903 eða senda honum tölvupóst, netfangið er [email protected]
113
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
1.
Ert þú karl eða kona?
48%
2.
Karl 52%
Kona
Hvaða ár ert þú fædd(ur)?
Árið: [meðaltal = 1964]
3.
[miðgildi = 1964] [lægsta = 1942] [hæsta = 1989]
Hvar býrð þú núna?
(vinsamlega tilgreindu bæði póstnúmer og nafn sveitarfélagsins)
Póstnúmer: ______________
4.
Sveitarfélag: __________________________
Ertu gift/kvæntur eða í sambúð?
68% Ég er gift/kvæntur eða í staðfestri sambúð
11% Ég er í óstaðfestri sambúð
21% Ég er hvorki gift/kvæntur né í sambúð
5.
Hefurðu flust búferlum síðustu 10 árin og þá hversu oft?
60% Nei, ég hef ekki flutt síðustu 10 árin (NÆST SPURNING 7)
40% Ég hef flutt [meðaltal = 2,4; miðgildi = 2,0] sinni/sinnum síðustu 10 árin
6.
Hvenær fluttirðu á þann stað þar sem þú átt nú heima?
Ég flutti hingað árið [meðaltal = 2003]
6a.
10%
Á ekki við/hef aldrei flutt (NÆST SPURNING 7)
Ef þú hefur flutt, í hvaða sveitarfélagi (eða landi) bjóstu þá áður?
(vinsamlega tilgreindu bæði póstnúmer og nafn sveitarfélagsins eða heiti landsins)
Póstnúmer: ______________ Sveitarfélag (land): __________________________
6b.
Ef þú hefur flutt, hver var helsta ástæða þess að þú fluttir síðast þegar þú gerðir það?
Helsta ástæðan var: ________________________________________________________
7.
Þegar á heildina er litið, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með þann stað
(sveitarfélag/byggðarlag) þar sem þú býrð nú? (sbr. spurningu 3)
114
Mjög
óánægð(ur)
(1)
(2)
(3)
6%
4%
5%
Hvorki ánægð(ur)
né óánægð(ur)
(4)
(5)
11%
14%
(6)
Mjög
ánægð(ur)
(7)
27%
35%
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
8.
BRSÍ
Hefur þú (eða fjölskylda þín) íhugað alvarlega að flytja milli byggðarlaga á síðustu 5 árum en ákveðið
að gera það ekki?
9%
Já, ég hef (við höfum) íhugað alvarlega að flytja til baka til byggðarlags þar sem ég hef búið áður
11% Já, ég hef (við höfum) íhugað alvarlega að flytja til byggðarlags þar sem ég hef ekki búið áður
80% Nei, ég hef (við höfum) ekki íhugað alvarlega að flytja (NÆST SPURNING 9)
8a.
Ef þú hefur íhugað flutninga, hver var helsta ástæða þess að þú íhugaðir þá?
Helsta ástæðan var: __________________________________________________
9.
Telur þú líklegt eða ólíklegt að þú munir flytja frá því byggðarlagi þar sem þú býrð nú?
(Merktu í einn reit í hvorum lið)
Mjög
líklegt
Frekar
líklegt
Frekar
ólíklegt
Mjög
ólíklegt
Alveg
útilokað
.3. Innan þriggja ára..............9% ............... 10% .............. 23% ............... 44% ............... 15%
10. Ef kæmi til þess að þú myndir flytja, hver yrði þá líklegasta ástæða þess?
Helsta ástæðan yrði: ______________________________________________________________
11. Ef til þess kæmi að þú myndir flytja, hvar er þá líklegast að þú myndir velja þér búsetu?
Ég myndi líklega flytjast til __________________________________________________________
12. Ef til þess kæmi að þú myndir flytjast brott frá þeim stað þar sem þú býrð nú, til hvaða staðar eða lands
vildir þú helst vilja flytja ef þú ættir algerlega frjálst val?
Ég myndi helst vilja flytja til ________________________________________________________
13. Hefur þú mikla eða litla trú á jákvæðri þróun byggðarlags þíns á næstu árum?
(með byggðarlagi er hér átt við þann stað sem þú nefndir í spurningu 3)
26% Ég hef mjög mikla trú á að þróunin verði með jákvæðum hætti
46% Ég hef fremur mikla trú á að þróunin verði með jákvæðum hætti
16% Ég hef fremur litla trú á að þróunin verði með jákvæðum hætti
4%
Ég hef mjög litla trú á að þróunin verði með jákvæðum hætti
8%
(Veit ekki)
14. Ert þú virkur félagi eða þátttakandi í einhverskonar félags-, íþrótta- eða tómstundastarfi og ef svo er,
hvaða? (Vinsamlega skrifaðu nöfn félaganna eða tegund starfseminnar)
115
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
51% Nei, ég er ekki í neinu slíku starfi
49% Já og ég er í...
1. __________________________________
2. __________________________________
3. __________________________________
4. __________________________________
15. Hvort finnst þér nær sanni að segja, að flestum megi treysta, eða að aldrei sé hægt að vera of varkár í
samskiptum við aðra?
54% Flestum má treysta
46% Aldrei er hægt að vera of varkár í samskiptum við aðra
16. Ef þú hugsar um það byggðarlag þar sem þú býrð núna, hversu ánægð(ur) eða óánægð(ur) ert þú með
eftirfarandi? (Merktu í einn reit í hverjum lið)
Mjög
óánægð(ur)
Frekar
óánægð(ur)
Frekar
ánægð(ur)
Mjög
ánægð(ur)
a)
Umhverfið ................................................... 2% ................ 6% ................ 38% ............... 55%
b)
Félagslíf ...................................................... 5% ............... 19% ............... 59% ............... 17%
c)
Menningarlíf ................................................ 5% ............... 19% ............... 58% ............... 18%
d)
Möguleika til að sinna tómstundum ............ 6% ............... 13% ............... 53% ............... 28%
og áhugamálum mínum
e)
Framboð á almennri verslun/þjónustu ....... 12% .............. 30% ............... 40% ............... 18%
f)
Framboð á heilbrigðisþjónustu ................... 7% ............... 18% ............... 44% ............... 30%
g)
Aðgengi að framhaldsskólamenntun ......... 10% .............. 15% ............... 43% ............... 32%
h)
Aðgengi að háskólamenntun ..................... 23% .............. 26% ............... 32% ............... 19%
i)
Persónulegt öryggi ...................................... 2% ................ 5% ................ 44% ............... 50%
j)
Fjölbreytni starfa ........................................ 18% .............. 39% ............... 34% ................ 9%
k)
Atvinnutekjur þínar ..................................... 12% .............. 28% ............... 48% ............... 12%
l)
Efnahag fjölskyldunnar ............................... 6% ............... 23% ............... 56% ............... 15%
17. Ef þú þyrftir að leita þér að vinnu, hversu líklegt eða ólíklegt þykir þér að eftirtaldar leiðir myndu skila
árangri fyrir þig? (Merktu í einn reit í hverjum lið)
Mjög
ólíklegt
a)
b)
c)
d)
116
Frekar
ólíklegt
Frekar
líklegt
Mjög
líklegt
Opinberar vinnumiðlanir ...................26% .................. 30% .................. 34% .................. 11%
Vinir og kunningjar .............................7% ................... 27% .................. 53% .................. 13%
Fjölskyldan ........................................14% .................. 36% .................. 37% .................. 13%
Tengsl við fólk í atvinnulífinu .............4% ................... 13% .................. 53% .................. 30%
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
Næst koma nokkrar spurningar um stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi en þar er átt við
byggingarframkvæmdir við Kárahnjúkavirkjun, háspennulínur og álver í Reyðarfirði
18. Lýstu því hvernig þú tengist stóriðjuframkvæmdunum á Austurlandi með því að segja hversu vel eða illa
eftirfarandi fullyrðingar eiga við um þig? (Merktu í einn reit í hverjum lið)
Á mjög
vel við
um mig
Á frekar
vel við
um mig
Á frekar
illa við
um mig
Á mjög
illa við
um mig
a) Ég hef verið að vinna við eða í tengslum ............... 6% ................ 5%.............. 6% ................83%
við framkvæmdirnar
b) Fyrirtæki/aðili sem ég vinn hjá hefur verið að ......... 8% ................ 7%.............. 5% ................80%
vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar
c) Fyrirtæki/aðili sem ég vinn hjá hefur verið að ......... 9% ................ 8%.............. 7% ................77%
selja vörur/þjónustu til framkvæmdaaðila
d) Nánir ættingjar mínir eða vinir hafa verið að ......... 17% .............. 19%............ 13% ...............51%
vinna við eða í tengslum við framkvæmdirnar
19. Hefur þú mikla eða litla trú á því að stóriðjuframkvæmdir á Austurlandi hafi bætt fjárhagslega afkomu
þína?
Mjög
mikla trú
Frekar
mikla trú
Frekar
litla trú
Mjög
litla trú
8%
12%
23%
56%
20. Hvort telur þú þegar á heildina er litið að stóriðjuframkvæmdirnar hafi haft jákvæð eða neikvæð áhrif á
mannlíf í þínu byggðarlagi?
Mjög jákvæð
áhrif
Frekar jákvæð
áhrif
Engin
áhrif
11%
27%
50%
Frekar neikvæð Mjög neikvæð
áhrif
áhrif
8%
4%
21. Hvað er í þínum huga það sem er helst jákvætt og helst neikvætt við stóriðjuframkvæmdirnar á
Austurlandi?
Helst jákvætt er: ______________________________________________________________
____________________________________________________________________________
Helst neikvætt er: ______________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
117
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Næst koma nokkrar spurningar um starfrækslu álvers í Reyðarfirði en þar er átt við þann tíma þegar
álverið er komið í fullan rekstur árið 2008 eða þar um bil.
22. Hefur þú mikla eða litla trú á bættri fjárhagslegri afkomu þinni í tengslum við starfrækslu álvers í
Reyðarfirði?
Mjög
mikla trú
Frekar
mikla trú
Frekar
litla trú
Mjög
litla trú
5%
11%
27%
57%
23. Hversu líklegt eða ólíklegt er að þú munir sækjast eftir vinnu við álver í Reyðarfirði?
Mjög
líklegt
Frekar
líklegt
Frekar
ólíklegt
Mjög
ólíklegt
Alveg
útilokað
2%
3%
17%
29%
50%
24. Hvort telur þú að starfræksla álvers í Reyðarfirði muni hafa jákvæð eða neikvæð áhrif á mannlíf í þínu
byggðarlagi?
Mjög jákvæð
áhrif
Frekar jákvæð
áhrif
Engin
áhrif
7%
24%
59%
Frekar neikvæð Mjög neikvæð
áhrif
áhrif
7%
3%
25. Hvað er í þínum huga það sem er helst jákvætt og helst neikvætt við starfrækslu álvers í Reyðarfirði?
Helst jákvætt er: ______________________________________________________________
____________________________________________________________________________
Helst neikvætt er: ______________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
26. Hvort telur þú að íbúafjöldi í þínu byggðarlagi muni aukast, standa í stað eða dragast saman fram til
ársins 2010 frá því sem nú er?
11% Íbúafjöldi mun aukast mikið (meira en 10% fjölgun)
39% Íbúafjöldi mun aukast nokkuð (2-10% fjölgun)
30% Íbúafjöldi verður svipaður og nú er
12% Íbúafjöldi mun dragast nokkuð saman (2-10% fækkun)
118
6%
Íbúafjöldi mun dragast mikið saman (meira en 10% fækkun)
5%
(Veit ekki)
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
27. Hvort telur þú að verð á íbúðarhúsnæði í þínu byggðarlagi muni hækka, standa í stað eða lækka fram
til ársins 2010 frá því sem nú er?
8%
Verð á íbúðarhúsnæði mun hækka mikið (meira en 10% hækkun)
49% Verð á íbúðarhúsnæði mun hækka nokkuð (2-10% hækkun)
28% Verð á íbúðarhúsnæði mun standa í stað
6%
Verð á íbúðarhúsnæði mun lækka nokkuð (2-10% hækkun)
1%
Verð á íbúðarhúsnæði mun lækka mikið (meira en 10% hækkun)
7%
(Veit ekki)
28. Hversu margir af þínum nánustu vinum búa á sama svæði og þú?
(á sama stað, í sama sveitarfélagi eða á nærliggjandi stöðum)
12% Allir eða næstum allir
43% Flestir
35% Nokkrir
9%
Engir eða næstum engir
2%
Ég á enga nána vini
29. Hversu oft hittir þú nánustu vini þína?
15% Daglega
45% Að minnsta kosti vikulega
27% Að minnsta kosti einu sinni í mánuði
12% Sjaldnar
1%
Aldrei eða næstum aldrei
30. Myndir þú vilja hafa meiri eða minni samskipti við þína nánustu vini í framtíðinni en þú hefur gert til
þessa?
Mun meiri
21%
Heldur meiri
Hvorki meiri né minni
Heldur minni
Mun minni
43%
35%
0%
0%
31. Hversu margir af þínum nánustu ættingjum (systkini, foreldrar, uppkomin börn) búa á sama svæði og
þú? (á sama stað, í sama sveitarfélagi eða á nærliggjandi stöðum)
17% Allir eða næstum allir
31% Flestir
27% Nokkrir
14% Engir eða næstum engir
12% Ég á enga nána ættingja
119
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
32. Hversu oft hittir þú nánustu ættingja þína?
19% Daglega
39% Að minnsta kosti vikulega
23% Að minnsta kosti einu sinni í mánuði
18% Sjaldnar
1%
Aldrei eða næstum aldrei
33. Myndir þú vilja hafa meiri eða minni samskipti við þína nánustu ættingja í framtíðinni en þú hefur gert
til þessa?
Mun meiri
Heldur meiri
Hvorki meiri né minni
Heldur minni
Mun minni
39%
32%
0%
0%
28%
34. Hver er staða þín á vinnumarkaði?
22% Ég er með eigin atvinnurekstur
49% Ég er í fullu starfi sem launþegi
19% Ég er í hlutastarfi sem launþegi
13% Ég er í námi
2%
Ég er í fríi eða barneignafríi
1%
Ég er í atvinnuleit eða milli starfa
3%
Ég er öryrki
0%
Ég er ellilífeyrisþegi
2%
Annað og þá hvað: ______________________________________
35. Ef þú ert í vinnu eða námi, hvert sækir þú það aðallega?
(vinsamlega tilgreindu bæði póstnúmer og nafn sveitarfélagsins)
Póstnúmer: ______________
7%
Sveitarfélag: _________________________________
Ég er hvorki í vinnu né námi.
36. Hver er menntun þín? (Merktu við allar prófgráður sem þú hefur lokið)
2%
Ekkert af neðantöldu
32% Grunnskóla- eða gagnfræðapróf (og ekkert umfram það)
7%
Stúdentspróf (og ekkert umfram það)
20% Próf í iðngrein
20% Styttra framhaldsnám
18% Lengra framhaldsnám (fyrsta háskólagráða)
7%
120
Framhaldsnám á háskólastigi (meistaragráða, doktorsgráða eða sambærilegt)
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
BRSÍ
37. Ef þú hefur lokið prófi í iðngrein, framhaldsmenntun með starfsréttindum eða háskólagráðu, á hvaða
sviði (sviðum) er sú menntun?
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
38. Hve margir búa á heimilinu auk þín? (Skrifaðu fjölda einstaklinga í hverjum aldurshóp)
Börn 5 ára eða yngri: _________
Börn 6-17 ára: _________
Einstaklingar 18-25 ára: _________
Einstaklingar eldri en 25 ára: _________
39. Hverjar eru heildartekjur þínar fyrir skatta á mánuði að jafnaði? (Teldu með allar launatekjur, lífeyri,
námslán og atvinnuleysisbætur en ekki barnabætur eða aðrar félagslegar bætur)
Heildartekjur mínar fyrir skatta eru kr. ____________________ á mánuði
40. Ef þú býrð með öðrum, hverjar eru heildartekjur fjölskyldunnar fyrir skatta á mánuði að jafnaði? (Teldu
með allar launatekjur, lífeyri, námslán og atvinnuleysisbætur en ekki barnabætur eða aðrar félagslegar bætur)
11% Ég bý ein(n)
Heildartekjur fjölskyldunnar fyrir skatta eru kr. ____________________ á mánuði
Þá er könnuninni lokið, kærar þakkir fyrir þátttökuna!
Notaðu merkta umslagið sem fylgdi með könnuninni. Umslagið má setja ófrímerkt í póst.
121
Úrtakskönnun meðal almennings vorið 2007
Kærar þakkir fyrir að taka þátt í þessari rannsókn!
Þann 15. mars 2003 voru undirritaðir á Reyðarfirði samningar sem marka upphaf einnar stærstu
einstöku framkvæmdar í Íslandssögunni. Þetta eru bygging álvers Alcoa og tengdar framkvæmdir,
þar á meðal Kárahnjúkavirkjun. Heildarfjárfesting verkefnisins nam um 195 milljörðum króna og
var reiknað með að vinna þyrfti um 6.300 ársverk á framkvæmdatímanum sem hefur staðið frá og
með árinu 2003 og til ársins 2009 eða þar um bil. Ljóst er að þessar framkvæmdir munu hafa
víðtæk áhrif á byggð og samfélag, ekki bara á Mið-Austurlandi, í næsta nágrenni framkvæmdanna,
heldur á landinu öllu.
Alþingi samþykkti árið 2003 þingsályktun um að fela Byggðarannsóknastofnun Íslands, í
samvinnu við Þróunarfélag Austurlands, að fylgjast með samfélagsbreytingum og þróun byggðar
og atvinnulífs á því landsvæði þar sem áhrifa álvers- og virkjunarframkvæmda á Austurlandi mun
sennilega gæta mest.
Rannsóknin hófst á árinu 2004 og mun standa í alls 6 ár eða til loka ársins 2009. Verkið er unnið
undir stjórn sérstakrar verkefnisstjórnar af hópi sérfræðinga við RHA – Rannsókna- og
þróunarmiðstöð Háskólans á Akureyri í samvinnu við Þróunarfélag Austurlands.
Markmið rannsóknarinnar er þríþætt:
-
Í fyrsta lagi gefst með henni einstakt tækifæri til að safna gögnum sem geta orðið
grundvöllur að mati sambærilegra (eða áþekkra) stórverkefna í framtíðinni.
-
Í öðru lagi munu stjórnvöld, með slíkri rannsókn, hafa bættar forsendur til að lágmarka
neikvæðar afleiðingar sem kunna að hljótast af verkefnunum en hámarka hinar jákvæðu.
-
Í þriðja lagi hefur rannsókn af þessu tagi mikilvægt vísindalegt gildi í alþjóðlegu samhengi.
Í ályktun Alþingis var miðað við að skilað yrði formlegum skýrslum um niðurstöður verkefnisins
til Iðnaðar- og viðskiptaráðherra í lok árs 2005 og 2007 og síðan í lok verkefnisins. Auk þessa er
leitast við að þær upplýsingar sem aflað er með verkefninu séu sem aðgengilegastar þeim aðilum í
samfélaginu sem geta haft af þeim einhvern hag. Hér gegnir verkefnisstjórn miklu hlutverki þar
sem hún er skipuð fjórum fulltrúum, einum frá hverri þessara lykilstofnana á sviði
svæðisbundinnar þróunar: Byggðarannsóknastofnun, Byggðastofnun, Iðnaðar- og
viðskiptaráðuneyti og Þróunarfélagi Austurlands.
Þessi könnun er hluti af þeirri gagnaöflun sem ráðist hefur verið í vegna þessarar rannsóknar á
samfélagsáhrifum virkjana- og álversframkvæmda á Austurlandi. Ef þú vilt kynna þér rannsóknina
nánar og fylgjast með þegar niðurstöður einstakra rannsóknarhluta verða birtar, getur þú heimsótt
vef RHA-Rannsókna- og þróunarmiðstöðvar Háskólans á Akureyri, www.rha.is.
122